بررسی نقش معماری تطبیق‌پذیر بر کاهش خستگی شناختی کارکنان در فضاهای اداری

بررسی نقش معماری تطبیق‌پذیر بر کاهش خستگی شناختی کارکنان در فضاهای اداری

مریم سادات رضوی پور1 علی اکبری2

1) گروه معماری واحد تهران غرب دانشگاه ازاد اسلامی تهران -ایران
2) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری گرایش معماری-معماری،دانشگاه ازاد اسلامی معماری و شهرسازی،واحد تهران غرب،ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABHKKD
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    چکیده خستگی شناختی یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش عملکرد، تمرکز و بهره‌وری کارکنان در فضاهای اداری است و پژوهش‌های اخیر نشان داده‌اند که ویژگی‌های کالبدی محیط کار می‌توانند در تشدید یا کاهش این پدیده نقش مؤثری ایفا کنند. در میان رویکردهای نوین طراحی، معماری تطبیق‌پذیر با فراهم‌کردن امکان انطباق محیط با نیازهای متغیر کاربران، به‌عنوان راهکاری مؤثر برای ارتقاء کیفیت محیط‌های کاری و کاهش فشارهای شناختی مطرح شده است. با وجود افزایش مطالعات در زمینه محیط‌های کاری و سلامت کاربران، تاکنون چارچوبی منسجم که نقش مؤلفه‌های معماری تطبیق‌پذیر را در کاهش خستگی شناختی تبیین کند، ارائه نشده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه‌های مؤثر معماری تطبیق‌پذیر بر کاهش خستگی شناختی کاربران فضاهای اداری و تدوین یک چارچوب مفهومی برای طراحی این فضاها انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، مروری تحلیلی است. داده‌ها از طریق بررسی و تحلیل منابع علمی معتبر داخلی و بین‌المللی گردآوری شدند. نتایج نشان داد که انعطاف‌پذیری فضایی، قابلیت تغییر عملکرد فضا، امکان کنترل و شخصی‌سازی شرایط محیطی توسط کاربران، سازمان‌دهی پویا و بازپیکربندی فضاها و بهره‌گیری هدفمند از سامانه‌های هوشمند پاسخگو، مهم‌ترین مؤلفه‌های معماری تطبیق‌پذیر در کاهش بار شناختی و خستگی کاربران محسوب می‌شوند. بر اساس این یافته‌ها، چارچوب مفهومی پژوهش، معماری تطبیق‌پذیر را به‌عنوان نظامی متشکل از مؤلفه‌های فضایی، عملکردی و فناورانه معرفی می‌کند که از طریق افزایش انطباق‌پذیری محیط با نیازهای کاربران، زمینه کاهش خستگی شناختی و ارتقاء کیفیت عملکرد در فضاهای اداری را فراهم می‌آورد. یافته‌های این پژوهش می‌تواند مبنایی برای طراحی محیط‌های اداری انعطاف‌پذیر، کاربرمحور و پاسخگو در پروژه‌های آینده باشد. کلیدواژه‌ها: معماری تطبیق‌پذیر، خستگی شناختی، فضاهای اداری، انعطاف‌پذیری فضایی، طراحی کاربرمحور،

کلمات کلیدی : ‌ها معماری تطبیق‌پذیر خستگی شناختی فضاهای اداری انعطاف‌پذیری فضایی طراحی کاربرمحور