تبیین نقش نهادینگی فرهنگی در تحقق حقوق شهروندی با تاکید بر رویکردهای نوین شهرسازی

تبیین نقش نهادینگی فرهنگی در تحقق حقوق شهروندی با تاکید بر رویکردهای نوین شهرسازی

بابک آزادگان1 مهدی عباس زاده سورمی2

1) دانش آموخته مهندسی شهر سازی و حقوق دانشگاه پیام نور ایران
2) استادیار گروه جغرافیاو برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABKBEB
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    در شهرهای معاصر، تحقق حقوق شهروندی تنها به وجود قوانین و مقررات وابسته نیست، بلکه به نهادینه شدن ارزش هایی مانند مشارکت، مسئولیت پذیری، اعتماد، عدالت و پاسخگویی در ساختار مدیریت شهری و تجربه روزمره شهروندان نیز نیاز دارد. با وجود گسترش مطالعات ، حقوق شهروندی، حکمرانی شهری و عدالت فضایی، سازوکار اثرگذاری نهادینگی فرهنگی در تبدیل ارزش های شهروندی به قواعد نهادی، تصمیم های فضایی و حقوق قابل تحقق، هنوز به صورت منسجم تبیین نشده و این شکاف، پیوند میان فرهنگ، نهادهای شهری و تحقق عینی حقوق شهروندی را در ادبیات شهرسازی مبهم باقی گذاشته است. پژوهش حاضر در پاسخ به این خلأ نظری، با استفاده از روش فراترکیب نظام مند، نقش نهادینگی فرهنگی را در تحقق حقوق شهروندی با تاکید بر رویکردهای نوین شهرسازی تبیین و مدلی مفهومی و تفسیری ارائه میکند. پژوهش از نظر رویکرد، کیفی و از نظر هدف، اکتشافی است. داده های پژوهش از تحلیل ۱۴ مقاله علمی فارسی و خارجی منتشرشده در بازه زمانی ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۴ میباشد. از طریق کدگذاری باز، محوری و گزینشی در نرم افزار MAXQDA تحلیل شدند. تحلیل یافته ها به پنج مقوله اصلی شامل زمینه های فرهنگی و ارزشی، بنیان های حقوقی و نهادی، فرایندهای مشارکتی و حکمرانی، سازوکارهای فضایی و اجرایی و پیامدهای نهادینگی فرهنگی منجر شد. نتایج نشان داد که نهادینگی فرهنگی، فرایندی زیربنایی و چرخه ای است که ارزش های شهروندی را از باور و گفتمان به رویه های سازمانی ، تصمیم های شهری و تجربه زیسته منتقل میکند. نوآوری پژوهش در ارائه مدلی یکپارچه برای تبیین ارتباط میان فرهنگ، نهاد، مشارکت و فضاست. بر اساس نتایج، مشارکت موثر، شفافیت، پاسخگویی، اعتماد عمومی و عدالت فضایی، حلقه های به هم پیوسته تحقق حقوق شهروندی هستند و تبیین ارتباط میان آنها میتواند به کاهش شکاف نظری میان رویکردهای فرهنگی و حقوقی در مطالعات شهرسازی کمک کند.

کلمات کلیدی : نهادینگی فرهنگی حقوق شهروندی شهرسازی نوین حکمرانی شهری عدالت فضایی