بررسی پارادایم های طراحی در گرافیک محیطی معاصر و نقش راهبردی المان های شهری در شکل دهی به پویایی و خوانایی فضای شهری

بررسی پارادایم های طراحی در گرافیک محیطی معاصر و نقش راهبردی المان های شهری در شکل دهی به پویایی و خوانایی فضای شهری

مینا قدیمی1 حدیثه ارجمندی2

1) كارشناس ارشد ارتباط تصويري، دانشگاه اقبال لاهوری, مشهد
2) دانشجوی کارشناسی ارتباط تصویری دانشکده فنی و مهارت انقلاب اسلامی,

کد IOI مقاله : AAHF-ABKBEC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    در بسیاری از شهرها، المان‌های گرافیکی به‌صورت پراکنده، بدون یکپارچگی مفهومی و گاه بی‌ارتباط با بافت محیطی نصب می‌شوند؛ وضعیتی که می‌تواند به کاهش خوانایی و، به‌تبع آن، کاهش پویایی فضای شهری منجر شود. هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش راهبردی پارادایم‌های طراحی در گرافیک محیطی معاصر و بررسی تأثیر المان‌های شهری بر شکل‌گیری خوانایی و پویایی فضای شهری است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی ـ توسعه‌ای و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی است. مبانی نظری به شیوه کتابخانه‌ای گردآوری و چارچوب تحلیلی پژوهش بر اساس نظریه پنج‌گانه کوین لینچ شامل راه، لبه، محله، گره و نشانه و همچنین ادبیات تخصصی گرافیک محیطی تدوین شده است. در بخش کاربردی، میدان و برج آزادی تهران به‌عنوان نمونه موردی هدفمند انتخاب شده و داده‌های موجود از طریق تحلیل اسنادی و تصویری و با تکیه بر چارچوب نظری پژوهش مورد بررسی قرار گرفته‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که برج آزادی به‌واسطه فرم منحصربه‌فرد، مقیاس و تمایز بصری نسبت به زمینه پیرامونی، از خوانایی نشانه‌ای بالایی برخوردار است؛ بااین‌حال، بر اساس تحلیل منابع موجود، خوانایی راهنمایی، شامل نظام سایناژ و هدایت بصری، و خوانایی هویتی ـ زمینه‌ای، شامل هماهنگی بصری جداره‌ها و عناصر پیرامونی، نیازمند بهبود است. بر این اساس، وجود یک نشانه شاخص را می‌توان عاملی مؤثر، اما به‌تنهایی ناکافی، برای دستیابی به خوانایی پایدار فضای شهری دانست. نتایج پژوهش نشان می‌دهد راهبردهایی همچون مکان‌یابی هدفمند المان‌های شهری، رعایت اصل تضاد، ایجاد سلسله‌مراتب بصری و هماهنگی عناصر گرافیک محیطی با بافت و هویت مکان می‌توانند در ارتقای خوانایی فضای شهری نقش مؤثری داشته باشند. همچنین، بر مبنای چارچوب نظری پژوهش، افزایش خوانایی و انسجام بصری می‌تواند زمینه مناسب‌تری برای تقویت حضورپذیری و پویایی فضای شهری فراهم سازد.

کلمات کلیدی : گرافیک محیطی المان‌های شهری خوانایی فضای شهری پویایی شهری نظریه خوانایی لینچ میدان آزادی تهران