بررسی ساختمان‌های هوشمند به‌عنوان بستری برای ارتقای کیفیت فضایی در معماری آینده

بررسی ساختمان‌های هوشمند به‌عنوان بستری برای ارتقای کیفیت فضایی در معماری آینده

ابوالفضل رازانی1 صلاح‌الدین مولانایی2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد رشته معماری دانشگاه کردستان. سنندج و ایران
2) دکترای معماری، دانشیار دانشکده هنر و معماری دانشکده کردستان.سنندج.ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABKBHD
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    رشد شتابان فناوری‌های هوشمند و نفوذ روزافزون آن‌ها در حوزه معماری، موجب تغییر نگرش از ساختمان به‌عنوان یک کالبد ایستا به سامانه‌ای پویا و هوشمند شده است. اگرچه بخش عمده‌ای از مطالعات ساختمان‌های هوشمند بر شاخص‌های عملکردی نظیر بهینه‌سازی مصرف انرژی، مدیریت تأسیسات و افزایش ایمنی متمرکز بوده‌اند، نقش این فناوری‌ها در ارتقای کیفیت فضایی و بهبود تجربه ادراکی کاربران همچنان نیازمند تبیین نظری و تحلیل جامع است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی ساختمان‌های هوشمند به‌عنوان بستری برای ارتقای کیفیت فضایی در معماری آینده و تبیین سازوکارهای اثرگذاری فناوری‌های هوشمند بر ابعاد مختلف کیفیت فضایی انجام شده است.این پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر ماهیت، کیفی با رویکرد توصیفی– تحلیلی است و بر پایه مرور نظام‌مند تحلیل محتوای کیفی منابع علمی معتبر فارسی و لاتین انجام شده است. داده‌های پژوهش از طریق بررسی منابع کتابخانه‌ای شامل مقالات ، کتاب‌های تخصصی گردآوری و پس از طبقه‌بندی و تحلیل تطبیقی، چارچوبی مفهومی برای تبیین ارتباط میان فناوری‌های ساختمان هوشمند و کیفیت فضایی ارائه شد.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ساختمان‌های هوشمند، فراتر از نقش متعارف خود در افزایش مدیریت انرژی، از طریق سه سازوکار اصلی شامل پاسخ‌گویی هوشمند و بلادرنگ به نیازهای کاربران، افزایش انعطاف‌پذیری کالبدی و عملکردی فضا، و تقویت تعامل انسان و محیط، زمینه ارتقای مؤلفه‌های کیفیت فضایی نظیر آسایش محیطی، خوانایی، هویت‌مندی، تعاملات اجتماعی، پایداری و کیفیت ادراک فضایی را فراهم می‌کنند. همچنین نتایج بیانگر آن است که تحقق معماری آینده مستلزم ادغام فناوری‌های هوشمند از مراحل آغازین فرآیند طراحی است؛ به‌گونه‌ای که این فناوری‌ها نه صرفاً به‌عنوان زیرساخت‌های فنی، بلکه به‌مثابه یکی از مؤلفه‌های بنیادین شکل‌دهنده کیفیت فضایی و تجربه زیسته کاربران در نظر گرفته شوند. بر این اساس، چارچوب مفهومی ارائه‌شده می‌تواند مبنایی برای توسعه الگوهای طراحی کیفیت‌محور در ساختمان‌های هوشمند و جهت‌دهی به پژوهش‌های آینده در حوزه معماری هوشمند و فناوری‌های نوین باشد.

کلمات کلیدی : ساختمان هوشمند کیفیت فضایی معماری آینده تکنولوژی تجربه فضایی