بازشناسی شاخص‌های طراحی فضاهای آموزشی کودکان مبتنی بر رویکرد تجربه‌گرایی

بازشناسی شاخص‌های طراحی فضاهای آموزشی کودکان مبتنی بر رویکرد تجربه‌گرایی

مهناز محمود زاده1 منصور نیکپور2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری گرایش معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، ایران-
2) عضو هِیئت علمی گروه معماری، واحد بم ، دانشگاه آزاد اسلامی، بم، ایران،

کد IOI مقاله : AAHF-ABKBHG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    فضاهای آموزشی کودکان نقش مهمی در شکل‌گیری یادگیری، رشد شناختی، خلاقیت و مهارت‌های اجتماعی آنان دارند. با وجود اهمیت این موضوع، بسیاری از فضاهای آموزشی موجود همچنان بر آموزش‌های معلم‌محور و انتقال صرف دانش تأکید دارند و کمتر به یادگیری مبتنی بر تجربه، تعامل فعال کودک با محیط و نقش طبیعت در فرآیند آموزش توجه کرده‌اند. این مسئله می‌تواند فرصت‌های یادگیری اکتشافی، تقویت تفکر خلاق و رشد همه‌جانبه کودکان را محدود سازد. در سال‌های اخیر پژوهش‌های متعددی در زمینه تجربه‌گرایی، نقش طبیعت در آموزش، فضاهای کودک‌ محور، روان‌شناسی محیطی و مشارکت کودکان در طراحی فضاهای آموزشی انجام شده است، اما یافته‌های این مطالعات به‌صورت پراکنده ارائه شده و تاکنون جمع‌بندی منسجمی از شاخص‌های طراحی فضاهای آموزشی کودکان مبتنی بر رویکرد تجربه‌گرایی صورت نگرفته است. هدف پژوهش حاضر بازشناسی و تبیین شاخص‌های مؤثر در طراحی فضاهای آموزشی کودکان مبتنی بر رویکرد تجربه‌گرایی از طریق تحلیل و تلفیق مطالعات پیشین است. پژوهش حاضر از نوع مروری بوده و داده‌های آن با استفاده از روش کتابخانه‌ای و بررسی منابع علمی گردآوری و به شیوه تحلیل محتوای کیفی بررسی شده است. نتایج پژوهش نشان داد که مؤلفه‌هایی مانند ارتباط با طبیعت، یادگیری مبتنی بر تجربه مستقیم، بازی‌محوری، اکتشاف و کنجکاوی، غنای حسی، انعطاف‌پذیری فضا، مشارکت اجتماعی، مقیاس کودک و تقویت استقلال، مهم‌ترین شاخص‌های طراحی فضاهای آموزشی مبتنی بر تجربه‌گرایی هستند. نتایج و شاخص‌های تدوین‌شده در این مقاله می‌توانند به عنوان یک راهنمای عمل و چک‌لیست کاربردی توسط معماران، طراحان محیط‌های آموزشی و برنامه‌ریزان درسی جهت ساخت یا بازطراحی مدارس پویا، خلاق و بوم‌آورد مورد استفاده قرار گیرند.

کلمات کلیدی : تجربه‌گرایی فضاهای آموزشی کودکان یادگیری تجربی طراحی معماری طبیعت بازی‌محوری