بررسی مشخصات هندسی تأثیرگذار آتریوم بر مبنای عملکرد انرژی ساختمان

بررسی مشخصات هندسی تأثیرگذار آتریوم بر مبنای عملکرد انرژی ساختمان

سعادت بخشی1 عبدالرضا پورهمایون2

1) کارشناسی ارشد معماری؛ دانشگاه آزاد اسلامی؛ واحد اصفهان -
2) دکترای تخصصی معماری دانشگاه آزاد اسلامی؛ واحد اصفهان -

کد IOI مقاله : AAHF-ABKCFB
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    آتریوم به عنوان یکی از عناصر کلیدی در معماری معاصر، نقشی دوگانه و گاه متناقض در عملکرد انرژی ساختمان ایفا می‌کند. از یک سو، این فضای مرکزی نورگیر می‌تواند با تأمین نور طبیعی روز، کاهش بار روشنایی مصنوعی، ایجاد تهویه طبیعی از طریق اثر دودکشی و ذخیره حرارت غیرفعال در جرم حرارتی، مصرف انرژی ساختمان را به طور چشمگیری کاهش دهد. از سوی دیگر، در صورت طراحی نامناسب و بدون توجه به مشخصات هندسی و شرایط اقلیمی، آتریوم به عاملی برای دریافت بی‌رویه تابش خورشیدی در تابستان، افزایش بار سرمایشی، ایجاد خیرگی مزاحم و طبقه‌بندی حرارتی نامطلوب تبدیل می‌شود. در میان تمام عوامل کالبدی تأثیرگذار بر عملکرد انرژی آتریوم، مشخصات هندسی به دلیل تأثیر مستقیم و بنیادین بر میزان دریافت انرژی خورشیدی، الگوهای جریان هوای ناشی از شناوری، ذخیره‌سازی حرارتی و توزیع نور روز در عمق فضا، از اولویت و اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. این مقاله با بهره‌گیری از روش مطالعه اسنادی و تحلیل محتوای اسنادی، به شناسایی، دسته‌بندی و بررسی کیفی مهم‌ترین پارامترهای هندسی آتریوم شامل نسبت ارتفاع به دهانه (HSR)، نسبت اضلاع (WDR)، نسبت مساحت آتریوم به ساختمان (ABAR)، نسبت دهانه به ارتفاع (SHR)، ارتفاع آتریوم، شاخص چاه، حجم آتریوم و ضریب شکل بدنه می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در اقلیم‌های مختلف، مقادیر بهینه هر یک از این پارامترها تفاوت قابل توجهی دارد. همچنین آتریوم‌های کشیده و مستطیلی نسبت به فرم مربع، مصرف انرژی کل بیشتری داشته و افزایش صرف ارتفاع بدون تناسب با دریچه‌های خروجی، تأثیر مثبتی بر تهویه شناور ندارد. در کنار این شاخص‌های اصلی، پارامترهای فرعی مانند شاخص موقعیت و نسبت پنجره به دیوار رابط داخلی نیز با اهمیت شناخته شده‌اند. پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که در مناطق مختلف آب‌وهوایی، هندسه آتریوم می‌تواند مصرف انرژی گرمایشی سالانه را تا ۱۲ درصد کاهش داده و یا در صورت طراحی نامناسب، بار سرمایشی را تا بیش از ۲۵ درصد افزایش دهد. نتیجه‌گیری می‌شود که بهینه‌سازی هندسه آتریوم نیازمند رویکردی محاسباتی و یکپارچه با استفاده از شبیه‌سازی عملکرد انرژی و الگوریتم‌های بهینه‌سازی تکاملی است. همچنین مشخص شد که تأثیر متقابل پارامترهای هندسی با شرایط آب‌وهوایی و عوامل غیرکالبدی را دوچندان می‌کند و لزوم استفاده از ابزارهای شبیه‌سازی دینامیک سیالات محاسباتی و مدل‌های ترکیبی پیش‌بینی انرژی را ضروری می‌سازد.

کلمات کلیدی : هندسه آتریوم طراحی آتریوم عملکرد انرژی ساختمان بهینه‌سازی عملکرد انرژی