مروری نظام مند بر تاثیر عناصر معماری منظر بر آسایش حرارتی در محیط‌های بیرونی شهری

مروری نظام مند بر تاثیر عناصر معماری منظر بر آسایش حرارتی در محیط‌های بیرونی شهری

مهکام محمودی1 سامان صبا2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری منظر، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران،
2) استادیار گروه آموزشی مهندسی معماری، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران،

کد IOI مقاله : AAHF-ABKDAK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    افزایش بی‌سابقه‌ی شهرنشینی در دهه‌های اخیر، همراه با تشدید پدیده‌ی گرمایش جهانی، چالش‌های جدی را برای کیفیت زندگی در محیط‌های شهری ایجاد کرده است. در این بین گرچه مدارک و شواهد مربوط به کاهش گرمایش از طریق پارامترهای طراحی منظر شامل پوشش گیاهی، فرم شهری، فضاهای آبی و مصالح، به‌طور گسترده در ادبیات پژوهشی مستند و کمّی‌سازی شده است. با این حال، اثربخشی اجرای این راهکارها در رابطه با آسایش حرارتی در سطح عابران پیاده، به‌ویژه در بسترهای اقلیمی و مقیاس‌های فضایی گوناگون، به همان اندازه مورد توجه قرار نگرفته است. از این رو، هدف این مقاله، بررسی نقش پارامترهای معماری منظر بر آسایش حرارتی عابران پیاده در بسترهای اقلیمی مختلف، از طریق مرور نظام‌مند چندین مطالعه‌ی هم‌محور است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ارتباط مثبتی بین راهکارهای طراحی منظر و آسایش حرارتی عابران در اقلیم‌های معتدل، قاره‌ای، خشک و گرم‌سیری وجود دارد. در رابطه با اثرات کاهش گرمایش، درختان خیابانی با شاخص سطح برگ بالا و تاج‌پوشش متراکم، فضاهای سبز شهری با هندسه‌ی فشرده، و دیوارهای سبز، پتانسیل خنک‌کنندگی قابل‌توجهی دارند، به‌گونه‌ای که کاهش دمای تابشی متوسط تا ۲۳/۵ درجه‌ی سلسیوس و کاهش دمای هوا تا ۴/۵ درجه‌ی سلسیوس گزارش شده است. با این حال، بام‌های سبز تأثیر ناچیزی در سطح عابران داشته و مصالح با آلبدوی بالا حتی ممکن است در شرایط گرم و مرطوب، تنش گرمایی را افزایش دهند. ترکیب درختان با سطوح چمن‌کاری شده و فضاهای آبی، اثر هم‌افزایی خنک‌کنندگی ایجاد کرده و شاخص دمای معادل فیزیولوژیک (PET) را تا ۱۲ درجه‌ی سلسیوس بهبود می‌بخشد. سیر تحول نقش پارامترهای منظر برای آسایش حرارتی عابران در پهنه‌های اقلیمی گوناگون، بیانگر نیاز به توسعه‌ی پروژه‌های شهری بر مبنای انتخاب «درخت مناسب در مکان مناسب» و تلفیق شاخص‌های کالبدی همچون ضریب دید آسمان و نسبت ارتفاع به عرض معابر است. افزون بر این، چالش‌های ارزیابی عملکرد کاهش گرمایش، نیازمند رویه‌هایی برای جبران تأثیرات روانی و اجتماعی‌فرهنگی بر ادراک حرارتی، همچنین پروتکل‌های پایش استاندارد به منظور افزایش پایایی نتایج و امکان‌پذیری مقایسه میان پژوهش‌های گوناگون است.

کلمات کلیدی : آسایش حرارتی بیرونی فرم شهری ریزاقلیم شبیه‌سازی حرارتی دمای تابشی متوسط طراحی اقلیمی