تبیین الگوی مدیریت آموزش‌های شهروندی در شهرداری با تأکید بر تقویت تاب‌آوری جامعه در شرایط بحران (مطالعه موردی: مناطق 22 شهرداری )

تبیین الگوی مدیریت آموزش‌های شهروندی در شهرداری با تأکید بر تقویت تاب‌آوری جامعه در شرایط بحران (مطالعه موردی: مناطق 22 شهرداری )

سالار منفرد1

1) فارغ التحصیل رشته مدیریت اجرایی ،دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد علوم و تحقیقات تهران (نویسنده مسئول)

کد IOI مقاله : AAHF-ABKDEK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    در دنیای معاصر، شهرها به‌عنوان کانون‌های اصلی سکونت، فعالیت‌های اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی، با طیف گسترده‌ای از مخاطرات طبیعی، تغییرات اقلیمی، بحران‌های انسان‌ساخت و مخاطرات شهری روبه‌رو هستند. افزایش تاب‌آوری شهری به‌عنوان یکی از ارکان اساسی مدیریت پایدار شهرها، مستلزم تقویت فرهنگ شهروندی، توسعه آموزش‌های عمومی و ارتقای ظرفیت‌های مدیریتی در سطح شهرداری‌ها است. در کلان‌شهر تهران، به دلیل گستردگی فضایی، تراکم جمعیتی، تنوع اجتماعی و تفاوت‌های کالبدی میان مناطق، برنامه‌ریزی برای ارتقای تاب‌آوری شهروندان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.هدف این پژوهش، بررسی نقش شهرداری تهران در ارتقای فرهنگ شهروندی و آموزش‌های عمومی به‌منظور افزایش تاب‌آوری شهروندان در برابر بحران‌های شهری با مطالعه موردی مناطق ۲۲گانه شهر تهران و ارائه چارچوبی بومی برای بهبود برنامه‌ریزی و مدیریت بحران در سطح مدیریت شهری است. نوآوری پژوهش در تلفیق سه مؤلفه فرهنگ شهروندی، آموزش عمومی و مدیریت شهری در قالب یک مدل جامع ارتقای تاب‌آوری شهری و تحلیل همزمان ابعاد مدیریتی، اجتماعی و آموزشی در مناطق مختلف شهر تهران نهفته است.روش‌شناسی پژوهش از نوع کاربردی–تحلیلی و با رویکرد ترکیبی (کمّی–کیفی) است. در بخش کمّی، اطلاعات از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته و با مشارکت ۳۸۴ نفر از شهروندان مناطق ۲۲گانه شهر تهران گردآوری شد. در بخش کیفی نیز ۱۸ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با مدیران شهرداری، کارشناسان مدیریت بحران، متخصصان حوزه آموزش شهروندی و نمایندگان سازمان‌های مردم‌نهاد انجام گرفت. داده‌های پژوهش با استفاده از آمار توصیفی، تحلیل عاملی، رگرسیون چندمتغیره و تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته‌های پژوهش نشان داد که سطح آموزش عمومی، میزان مشارکت شهروندان در برنامه‌های آموزشی، اعتماد به مدیریت شهری و کیفیت اطلاع‌رسانی شهرداری مهم‌ترین عوامل مؤثر بر افزایش تاب‌آوری شهری در مناطق مختلف تهران هستند. همچنین نتایج بیانگر آن است که میزان آمادگی شهروندان در برابر بحران‌ها در مناطق مختلف شهر یکسان نبوده و تفاوت‌های قابل توجهی از نظر دسترسی به آموزش‌های شهروندی، امکانات مدیریت بحران و مشارکت اجتماعی میان مناطق شمالی، مرکزی و جنوبی تهران مشاهده می‌شود. مهم‌ترین چالش‌های شناسایی‌شده شامل محدودیت منابع مالی، ناهماهنگی بین دستگاه‌های اجرایی، پایین بودن مشارکت مستمر شهروندان و نابرابری در توزیع امکانات آموزشی و امدادی در سطح مناطق مختلف شهر است.نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که ارتقای تاب‌آوری شهری در تهران مستلزم توسعه نظام آموزش همگانی، تقویت فرهنگ شهروندی، افزایش مشارکت اجتماعی، بهبود هماهنگی میان سازمان‌های مدیریت شهری و گسترش زیرساخت‌های آموزشی و اطلاع‌رسانی در تمامی مناطق ۲۲گانه شهر تهران است. همچنین تدوین و اجرای یک چارچوب مدیریتی یکپارچه که آموزش شهروندی، برنامه‌ریزی شهری، مدیریت بحران و مشارکت مردمی را به‌صورت همزمان مورد توجه قرار دهد، می‌تواند نقش مؤثری در افزایش آمادگی شهروندان، کاهش آسیب‌پذیری شهری و تحقق توسعه پایدار در کلان‌شهر تهران ایفا کند.

کلمات کلیدی : تاب آوری شهری مدیریت شهری فرهنگ شهروندی آموزش عمومی برنامه ریزی شهری پایدار