کاربرد فناوری نانو در حفاظت از خاک

کاربرد فناوری نانو در حفاظت از خاک

نظرعلی باقری پاطاوه1 سید علیرضا حاجی سید میرزای حسینی2

1) Application of nanotechnology in soil protection
2) دانشیار ، دانشکده کشاورزی، ﻣﻨﺎﺑﻊ طبیعی و ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم وتحقیقات تهران

کد IOI مقاله : AAHF-ABKDFG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    خاک یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های اکوسیستم‌های طبیعی و انسانی است و نقش اساسی در تولید غذا، چرخه عناصر، حفظ تنوع زیستی و توسعه پایدار دارد. در دهه‌های اخیر، افزایش آلودگی‌های ناشی از فعالیت‌های صنعتی، کشاورزی، شهری و نفتی سلامت خاک را با چالش جدی روبه‌رو کرده است. علاوه بر مدیریت آلودگی‌های موجود، پیشگیری از آلودگی و حفاظت فعال خاک اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. فناوری نانو به دلیل برخورداری از ویژگی‌هایی نظیر سطح ویژه بالا، واکنش‌پذیری زیاد، قابلیت اصلاح شیمیایی و توانایی تعامل هدفمند با آلاینده‌ها یکی از نویدبخش‌ترین فناوری‌ها برای حفاظت از خاک شناخته می‌شود. فناوری نانو به موادی با ابعاد 1 تا 100 نانومتر گفته می‌شود و از نانومواد پرکاربرد در این حوزه می‌توان نانوذرات آهن صفر ظرفیتی (nZVI) را نام برد که به دلیل واکنش‌پذیری بالا توانایی قابل توجهی در حذف یا تثبیت آلاینده‌های خاک دارند. این پژوهش با هدف بررسی نقش فناوری نانو در حفاظت از خاک و تحلیل کاربرد آن در دو بعدِ پیشگیری از آلودگی و پاکسازی خاک‌های آلوده تدوین شده است. روش پژوهش، توصیفی–تحلیلی است و اطلاعات بر اساس مرور نظام‌مند منابع داخلی و خارجی جمع‌بندی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد نانومواد مختلف از جمله نانوذرات آهن صفر ظرفیتی (nZVI)، نانورس‌ها، نانوکربن‌ها و نانواکسیدهای فلزی می‌توانند در تثبیت فلزات سنگین، کاهش تحرک آلاینده‌ها، تجزیه ترکیبات نفتی و جلوگیری از انتشار آلودگی‌ها به محیط‌های مجاور نقش مؤثری داشته باشند. هرچند فناوری نانو در حفاظت از خاک ظرفیت‌های قابل توجهی دارد، اما چالش‌هایی مانند سمیت بالقوه نانومواد، هزینه تولید و نبود استانداردهای پایش زیست‌محیطی، کاربرد گسترده آن را محدود کرده است. در مجموع توسعه فناوری نانو می‌تواند مسیر جدیدی در مدیریت پایدار منابع خاک ایجاد کند.

کلمات کلیدی : فناوری نانو حفاظت از خاک آلودگی خاک نانومواد تثبیت فلزات سنگین پاکسازی خاک مدیریت پایدار خاک