همگرایی دوقلوی دیجیتال و هوش مصنوعی در پایش سلامت و نگهداشت پیش‌بینانه درختان شهری: یک مرور دامنه‌ای انتقادی

همگرایی دوقلوی دیجیتال و هوش مصنوعی در پایش سلامت و نگهداشت پیش‌بینانه درختان شهری: یک مرور دامنه‌ای انتقادی

نیلوفر حیدری1

1) کارشناسی ارشد مدیریت محیط زیست تهران شمال دانشگاه آزاد؛ کارشناس فضای سبز شهرداری

کد IOI مقاله : AAHF-ABKDFK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    درختان شهری دارایی‌هایی زنده، ناهمگن و در معرض تنش‌های هم‌زمان اقلیمی، زیستی، سازه‌ای و انسانی‌اند. مدیریت متعارف آن‌ها غالباً بر بازدیدهای دوره‌ای، فهرست‌برداری ایستا و واکنش پس از ظهور نشانه‌های آشکار تکیه دارد؛ رویکردی که برای تشخیص زودهنگام زوال، پیش‌بینی شکست و اولویت‌بندی مداخلات در شبکه‌های بزرگ شهری کفایت نمی‌کند. این مقاله با هدف روشن‌کردن ظرفیت و مرزهای ادغام دوقلوی دیجیتال، هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و سنجش از دور در پایش سلامت و نگهداشت پیش‌بینانه درختان شهری تدوین شده است. طرح پژوهش، مرور دامنه‌ای ساختاریافته بر پایه چارچوب JBI و منطق گزارش‌دهی PRISMA-ScR است. دامنه مفهومی با الگوی «جمعیت-مفهوم-بافت» تعریف و ادبیات مرتبط با درخت شهری، جنگل شهری، دوقلوی دیجیتال، پایش وضعیت، تشخیص ناهنجاری، پیش‌آگاهی خرابی و تصمیم نگهداشت در بازه ۲۰۱۰ تا ژوئیه ۲۰۲۶ تحلیل شد؛ منابع روش‌شناختی بنیادینِ قدیمی‌تر نیز حفظ شدند. سنتز شواهد نشان داد که ادبیات موجود در سه خوشه نسبتاً منفصل رشد کرده است: بازنمایی و بازسازی سه‌بعدی درخت، پایش حسگری و تحلیل هوشمند وضعیت، و سامانه‌های مدیریت و تصمیم‌یار جنگلداری شهری. بخش بزرگی از کاربردهایی که با عنوان دوقلوی دیجیتال عرضه می‌شوند، در عمل «مدل دیجیتال» یا «سایه دیجیتال» هستند، زیرا همگام‌سازی پیوسته، استنتاج حالت، پیش‌بینی آینده، بازخورد مداخله و مدیریت عدم‌قطعیت را یکجا ندارند. همچنین سلامت فیزیولوژیک، پایداری سازه‌ای و ریسک پیامد غالباً در یک امتیاز واحد ادغام شده‌اند؛ این ساده‌سازی سبب ابهام در تفسیر و اقدام می‌شود. بر پایه یافته‌ها، چارچوب «UTree-PHM» پیشنهاد می‌شود که هویت پایدار هر درخت، همجوشی داده چندوجهی، مدل‌های ترکیبی داده‌محور-فرایندمحور، برآورد جداگانه سلامت، پایداری و پیامد، پیش‌آگاهی احتمالاتی، تصمیم‌گیری انسان‌درحلقه و ثبت نتیجه مداخله را در یک چرخه بسته پیوند می‌دهد. نتیجه اصلی آن است که ارزش دوقلوی دیجیتال نه در افزودن یک داشبورد سه‌بعدی، بلکه در تبدیل داده‌های پراکنده به شواهد زمان‌مند، قابل توضیح و قابل اقدام برای تخصیص منابع، کاهش ریسک و حفظ منافع اکوسیستمی نهفته است.

کلمات کلیدی : ‌ها دوقلوی دیجیتال جنگلداری شهری درخت شهری هوش مصنوعی پایش سلامت ارزیابی خطر نگهداشت پیش‌بینانه اینترنت اشیا