حکمرانی حقوق شهروندی در زیست‌بوم شهر هوشمند؛ چارچوبی برای مواجهه با چالش‌های حکمرانی و ارائه راهکارهای فناورانه

حکمرانی حقوق شهروندی در زیست‌بوم شهر هوشمند؛ چارچوبی برای مواجهه با چالش‌های حکمرانی و ارائه راهکارهای فناورانه

یوسف خجیر1 خاطره اسدی2

1) دانشیارارتباطات گروه ارتباطات اجتماعی دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه بین الملی سوره،تهران، ایران
2) دانشجوی دکتری علوم ارتباطات دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه بین الملی سوره،تهران

کد IOI مقاله : AAHF-ABKDHK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    رشد روزافزون فناوری‌های نوین و توسعه شهرهای هوشمند، ضمن ایجاد فرصت‌های گسترده برای ارتقای کیفیت زندگی و بهبود مدیریت شهری، چالش‌های جدیدی را در حوزه حکمرانی و حمایت از حقوق شهروندی پدید آورده است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف تبیین حکمرانی حقوق شهروندی در زیست‌بوم شهر هوشمند و ارائه چارچوبی برای مواجهه با چالش‌های حکمرانی و بهره‌گیری از راهکارهای فناورانه انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون براساس رویکرد براون و کلارک (2006) است. داده‌های پژوهش از طریق مطالعه و تحلیل اسناد علمی، قوانین، سیاست‌نامه‌ها و گزارش‌های معتبر داخلی و بین‌المللی گردآوری و با طی مراحل شش‌گانه تحلیل مضمون، کدگذاری و تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که حکمرانی حقوق شهروندی در زیست‌بوم شهر هوشمند بر چهار مضمون اصلی شامل چالش‌های حقوقی و حکمرانی، حکمرانی داده و حریم خصوصی، الزامات حکمرانی مطلوب و راهکارهای فناورانه استوار است. این مضامین از سیزده مضمون فرعی و مجموعه‌ای از کدهای اولیه استخراج شدند که مهم‌ترین آن‌ها شامل خلأهای قانون‌گذاری، مسئولیت حقوقی، حفاظت از داده‌های شخصی، امنیت سایبری، شفافیت، پاسخگویی، مشارکت شهروندی، عدالت دیجیتال، هوش مصنوعی مسئولانه، بلاک‌چین، اینترنت اشیا و فناوری‌های حفاظت از داده است. بر اساس مضامین استخراج‌شده، چارچوب مفهومی پژوهش طراحی شد که نشان می‌دهد تحقق حکمرانی حقوق شهروندی در شهر هوشمند مستلزم هم‌افزایی میان ابعاد حقوقی، نهادی، داده‌محور و فناورانه است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که اصلاح نظام قانون‌گذاری، استقرار حکمرانی جامع داده، تقویت شفافیت و پاسخگویی و بهره‌گیری مسئولانه از فناوری‌های نوین، زمینه ارتقای اعتماد عمومی، حمایت مؤثر از حقوق شهروندی و تحقق توسعه پایدار شهری را فراهم می‌کند.

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی حقوق شهروندی شهر هوشمند حکمرانی داده تحلیل مضمون زیست‌بوم فناوری‌های نوین