خوانش پدیدارشناختی ـ هرمنوتیکی در نقد آثار معماری

خوانش پدیدارشناختی ـ هرمنوتیکی در نقد آثار معماری

نفیسه نوزادی1 الهه حسن خویی2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، مؤسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران
2) عضو هیئت علمی، گروه آموزشی معماری، مؤسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABKEGE
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    نقد معماری در دهه‌های اخیر از رویکردهای صرفاً کالبدی و عملکردگرا فاصله گرفته و به سوی تحلیل تجربه انسانی، معنا و ادراک فضا حرکت کرده است. در این میان، پدیدارشناسی و هرمنوتیک به‌عنوان دو رویکرد فلسفی مؤثر، زمینه‌ای مناسب برای فهم ابعاد ادراکی و تفسیری آثار معماری فراهم کرده‌اند. پدیدارشناسی با تأکید بر تجربه زیسته، ادراک حسی و کیفیت حضور انسان در مکان، حقیقت معماری را در تجربه مستقیم فضا جست‌وجو می‌کند؛ در حالی که هرمنوتیک با تمرکز بر فرآیند تفسیر، به کشف لایه‌های معنایی، فرهنگی و تاریخی نهفته در اثر معماری می‌پردازد. هدف پژوهش حاضر، تبیین چارچوبی نظری برای نقد معماری بر پایه این دو رویکرد و بررسی ظرفیت‌های آن‌ها در تحلیل آثار معماری است. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده و داده‌های آن از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی منابع معتبر گردآوری شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تلفیق پدیدارشناسی و هرمنوتیک، چارچوبی جامع و انسان‌محور برای نقد معماری فراهم می‌آورد که علاوه بر ویژگی‌های کالبدی، ابعاد معنایی، فرهنگی، تاریخی و تجربه زیسته انسان را نیز در تحلیل آثار مورد توجه قرار می‌دهد. این رویکرد می‌تواند به ارتقای کیفیت نقد معماری و تعمیق فهم رابطه میان انسان، مکان و معنا بینجامد.

کلمات کلیدی : پدیدارشناسی هرمنوتیک نقد معماری تجربه زیسته ادراک معماری مکان تفسیر