ارزیابی نقش پیکربندی فضایی در شکل‌گیری الگوهای حرکتی- رفتاری و تعاملات اجتماعی دانشجویان مبتنی بر روش چیدمان فضا (مطالعه موردی: دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز)

ارزیابی نقش پیکربندی فضایی در شکل‌گیری الگوهای حرکتی- رفتاری و تعاملات اجتماعی دانشجویان مبتنی بر روش چیدمان فضا (مطالعه موردی: دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز)

کورش رحیمی1 لیلا زارع2 آویده طلایی3

1) دانشجویی دکتری معماری ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب،تهران
2) استادیار، گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب ، تهران، ایران zare.leila
3) استادیار،گروه معماری،دانشگاه آزاد اسلامی ،واحد تهران غرب ،تهران ، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABKEZG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    بیان مسئله: پیکربندی فضایی در محیط‌های آکادمیک،به عنوان یک عامل پنهان اما قدرتمند، ساختار شبکه تعاملات اجتماعی و یادگیری غیررسمی را هدایت می‌کند. با وجود اهمیت فضاهای آموزشی معماری در پرورش خلاقیت جمعی، رابطه میان عمق توپولوژیکِ کالبد و توزیع فضایی الگوهای رفتاری- حرکتی دانشجویان در نمونه‌های داخلی همچنان نیازمند واکاوی تحلیلی است. هدف پژوهش: این مطالعه با هدف رمزگشایی از ساختار پنهان کالبدی و ارزیابی تأثیر پیکربندی فضایی بر شکل‌گیری الگوهای رفتاری و تعاملات اجتماعی دانشجویان در دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز انجام شده است. روش‌شناسی: پژوهش حاضر مبتنی بر رویکرد کمی-تحلیلی و کاربست تئوری «نحو فضا»1است. تحلیل‌های نحوی با استفاده از نرم‌افزار دیپسمپ بر روی پلان طبقات صورت پذیرفت. متغیرهای کلیدی شامل «ادغام کلان و خرد»،«هم‌پیوندی»،«تحلیل گراف دید»و بررسی سلسله ‌مراتب فضایی از طریق برای سنجش میزان«نفوذپذیری وهم‌فهمی»سیستم استخراج گردید. یافته‌های کلیدی:تحلیل نقشه محوری و گراف دید نشان می‌دهد که هسته « یکپارچگی» سیستم دقیقاً بر حیاط مرکزی منطبق است که به عنوان یک«لنگرگاه شناختی»وجاذب اصلی تعاملات عمل می‌کند.با این حال،تحلیل«گراف توجیه‌شده» حاکی از یک گرادیان شدید توپولوژیک میان این هسته مرکزی و زون‌های آموزشی (آتلیه‌ها) است. فضاهای پیرامونی با ثبت مقادیر بالای «میانگین عمق»و مقادیر پایین ادغام محلی، دچار «انزوای فضایی» شده‌اند. علاوه بر این، بررسی کریدورهای ارتباطی نشان‌دهنده غلبه ساختار حرکتیِ خطی بر قابلیت مکث است؛ به گونه‌ای که این فضاها صرفاً نقش کانال‌های عبوری را ایفا کرده و فاقد پتانسیل لازم برای شکل‌دهی به «گره‌های تعاملی»هستند. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش، مفروضات جبرگرایی کالبدی مبنی بر اینکه مجاورت فیزیکی لزوماً به تعامل می‌انجامد را به چالش می‌کشد. یافته‌ها اثبات می‌کنند که برای ارتقای سرزندگی دانشگاهی، کاهش عمق توپولوژیک فضاهای واسط و تبدیل راهروها به «خیابان‌های یادگیری»با ادغام بصری بالا ضروری است. این مطالعه یک چارچوب پیش‌نگرانه و مبتنی بر شواهد هندسی برای بازطراحی فضاهای آموزشی تعامل‌محور ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی : چیدمان فضا پیکربندی فضایی تعاملات اجتماعی