بررسی نقادانه نظریات طراحی صنعتی و ارایه مدل تلفیقی طراح-محور جهت تبیین جایگاه طراح در فرآیند طراحی

مهدی رحمن پور¹ احد شاه حسینی²

1) کارشناسی ارشد طراحی صنعتی،گروه طراحی صنعتی، دانشکده طراحی، دانشگاه هنر تبریز، تبریز، ایران
2) استادیار، گروه طراحی صنعتی، دانشکده طراحی، دانشگاه هنر تبریز، تبریز، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABKFEB
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    با وجود بیش از یک قرن سابقه، طراحی صنعتی به‌عنوان یک رشته علمی ، هم چنان از نبود نظریات جامع،تخصصی‌شده و قابل‌اتکا رنج می‌برد. در این پژوهش ابتدا با رویکردی تحلیلی–کتابخانه‌ای و بهره‌گیری از استدلال دیالکتیک، به آسیب‌شناسی وضعیت موجود نظریه‌پردازی در این رشته پرداخته می شود. دو دسته از نظریات بررسی شده اند: نخست، آثار نظریه‌پردازان برجسته طراحی (بوکانان، مارگولین، بونسیپه، کراس و دُرث) از منظر هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی و روش‌شناسی مورد تحلیل قرار گرفته اند؛ و دوم، نظریات اثباتی (پوزیتیویستی) و هنجاری از حوزه‌های مجاور نظیر معماری، برنامه‌ریزی شهری و جامعه‌شناسی نقد شده اند. بررسی تحلیلی نشان می‌دهد که نظریه‌پردازی در طراحی صنعتی ماهیتی پراکنده و غیریکپارچه دارد و هیچ‌یک از دو این رویکرد به‌تنهایی قادر به تبیین جامع جایگاه طراح در سیستم طراحی نیستند. بنابراین، در پاسخ به این خلأ، مدلی تلفیقی ارائه شده است که در آن طراح از طریق انتخاب یا ترکیب پنج نقش حرفه‌ای (نخبه‌گرا، کاربرگرا، تسهیل‌گر، حکیم و وکالتی) به‌مثابه حلقه اتصال میان بُعد اثباتی (نیازهای واقعی) و بُعد هنجاری (ارزش‌ها و ایدئولوژی) عمل می‌کند و در عین حال بر نقش مستقل وی در ترسیم خط مشی و سیر طراحی خود تاکید می شود. این مدل می تواند منجر به گشایش افق‌های پژوهشی جدیدی در حوزه اخلاق حرفه‌ای طراحی و توسعه متدولوژی‌های مبتنی بر نقش شود.

کلمات کلیدی : طراحی صنعتی نظریه تلفیفی نقش پذیری طراحی اثبات گرایی آسیب شناسی نظری