بازنمایی باغ ایرانی در نگاره‌های شاهنامه بایسنقری

بازنمایی باغ ایرانی در نگاره‌های شاهنامه بایسنقری

شمیم نطاق1 آزیتا بلالی اسکویی2

1) دانشجوی دکتری معماری اسلامی،دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
2) استاد گروه معماری و شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABKFEF
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    باغ ایرانی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین جلوه‌های منظر فرهنگی ایران، همواره جایگاه ویژه‌ای در نگارگری ایرانی داشته و در نسخه‌های مصور به شیوه‌های گوناگون بازنمایی شده است. به دلیل اهمیت شاهنامه بایسنقری به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین آثار نگارگری دوره تیموری، پژوهش حاضر با هدف تبیین چگونگی بازنمایی منظر باغ ایرانی در نگاره‌های شاهنامه بایسنقری انجام شده و در پی پاسخ به این پرسش است که منظر باغ ایرانی در نگاره‌های این نسخه چگونه بازنمایی شده است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای گردآوری شده است. ابتدا با بررسی تمامی نگاره‌های شاهنامه بایسنقری، نگاره‌های دارای فضای باغ انتخاب و با تمرکز بر عناصر منظر، سازمان فضایی و ارتباط میان طبیعت، معماری نگاره‌های منتخب بررسی و تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که باغ در این نگاره‌ها صرفا پس‌زمینه روایت نیست، بلکه یکی از ارکان اصلی سازمان فضایی و ترکیب‌بندی تصویر به شمار می‌رود. بازنمایی باغ با بهره‌گیری از عناصری همچون درختان، پوشش گیاهی، گل‌ها، آب، سکوها و پیوند با معماری، فضایی آرمانی و هماهنگ را به تصویر کشیده است. همچنین، نتایج بیانگر آن است که نگارگر بیش از نمایش کالبد و هندسه باغ، بر کیفیت منظر، غنای طبیعت و تعامل میان انسان، طبیعت و معماری تاکید داشته است.

کلمات کلیدی : باغ ایرانی منظر نگارگری ایرانی شاهنامه بایسنقری