بررسی نقش جدارهای نورگذر ساختمان بر بهبود عملکرد نور شبانه‌روزی و اثرات غیربصری نور روز

بررسی نقش جدارهای نورگذر ساختمان بر بهبود عملکرد نور شبانه‌روزی و اثرات غیربصری نور روز

سارا فکوری1 مهدیه آب روش2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری و انرژی،دانشکده معماری ،دانشکدگان هنرهای زیبا،دانشگاه تهران
2) استادیار دانشکده معماری،دانشکدگان هنرهای زیبا،دانشگاه تهران

کد IOI مقاله : AAHF-ABKFZC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    نور روز علاوه بر تأمین روشنایی موردنیاز برای انجام فعالیت‌های بینایی، از طریق مسیرهای غیربصری بر ریتم شبانه‌روزی، کیفیت خواب، هوشیاری و سلامت انسان نیز تأثیر می‌گذارد. در این میان، جدارهای نورگذر ساختمان به‌عنوان واسط اصلی انتقال نور طبیعی، نقش مهمی در تعیین کمیت و کیفیت نور ورودی به فضاهای داخلی ایفا می‌کند. اگرچه در گذشته عملکرد شیشه عمدتاً بر اساس شاخص‌هایی مانند ضریب عبور نور مرئی ، ضریب کسب گرمای خورشیدی (SHGC) و ضریب انتقال حرارت (U-value) ارزیابی می‌شد، اما مطالعات اخیر نشان داده‌اند که این شاخص‌ها به‌تنهایی بیانگر عملکرد شبانه‌روزی نیستند. مشخصاتی نظیر ضریب عبور طیفی (Spectral Transmittance)، نوع پوشش شیشه، نسبت پنجره به دیوار، جهت‌گیری پنجره و شرایط داخلی ساختمان می‌توانند مقدار نور ملانوپیک منتقل‌شده به چشم کاربران را تغییر داده و در نتیجه بر پاسخ‌های زیستی وابسته به گیرنده‌های ملانوپسین اثر بگذارند. هدف این مقاله، بررسی و تحلیل پژوهش‌های منتشرشده درباره نقش جدارهای نورگذر بر عملکرد نور شبانه‌روزی ساختمان‌ها و بررسی تأثیر ویژگی‌های نوری و طیفی انواع سیستم‌های شیشه‌ای بر اثرات غیربصری نور روز است. در این راستا، مطالعات مرتبط با شیشه شفاف، شیشه کم‌گسیل (Low-E)، شیشه با قابلیت انتخاب طیفی (Spectrally Selective) و شیشه الکتروکرومیک و شیشه هوشمند بررسی شده و شاخص‌های ارزیابی نور شبانه‌روزی مانند Melanopic Equivalent Daylight Illuminance (m-EDI) و Circadian Stimulus (CS) بررسی می‌شوند. همچنین، مهم‌ترین چالش‌های موجود در ارزیابی عملکرد شبانه‌روزی پنجره‌ها و خلأهای پژوهشی این حوزه مورد بحث قرار می‌گیرد. نتایج مطالعات نشان می‌دهد که انتخاب نوع جدار نورگذر بر اساس شاخص های بصری به‌تنهایی برای دستیابی به ساختمان‌های سلامت‌محور کافی نیست و لازم است معیارهای زیستی نیز در فرآیند طراحی و انتخاب سیستم‌های شیشه‌ای لحاظ شوند.

کلمات کلیدی : جدار نورگذر نور روز ریتم شبانه‌روزی اثرات غیربصری نور ملانوپسین