میان بازنمایی، تولید و یکپارچه‌سازی: بازخوانی قابلیت‌محور نقش نرم‌افزار در فرایند طراحی معماری

میان بازنمایی، تولید و یکپارچه‌سازی: بازخوانی قابلیت‌محور نقش نرم‌افزار در فرایند طراحی معماری

امیرحسین ذاکر1 مهیار اسدی2

1) دانش‌آموخته کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه تهران، تهران، ایران-
2) استادیار، دانشکده هنرهای تجسمی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران-

کد IOI مقاله : AAHF-ABKGGC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    گسترش ابزارهای دیجیتال، نقش نرم‌افزار را در طراحی معماری از ترسیم و بازنمایی فراتر برده و آن را به عاملی مؤثر در تولید فرم، اصلاح طرح و سازمان‌دهی اطلاعات تبدیل کرده است. تنوع این قابلیت‌ها، بررسی نقش نرم‌افزار را بر اساس نحوۀ عمل آن در فرایند طراحی ضروری می‌سازد. بر این مبنا، هدف پژوهش حاضر، تبیین ارتباط میان انواع نرم‌افزارهای طراحی معماری و امکاناتی است که این نرم‌افزارها در فرایند طراحی فراهم می‌کنند. پژوهش از منظر هدف، بنیادی ـ نظری است و با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. اطلاعات به روش کتابخانه‌ای گردآوری و با رویکرد کیفی تحلیل شده‌اند. تحلیل بر سه نوع نرم‌افزار متمرکز است: نرم‌افزار رایانه‌ای به‌عنوان واسطه و ابزار ترسیم، نرم‌افزار رایانه‌ای به‌عنوان ابزار طراحی الگوریتمیک/پارامتریک و نرم‌افزارهای حوزۀ مدل‌سازی اطلاعات ساختمان. امکانات مرتبط با دقت، ویرایش، تکرار، تجسم، تولید گزینه و هماهنگی اطلاعات شناسایی و بر اساس نوع عمل طراحی طبقه‌بندی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که امکانات نرم‌افزاری را می‌توان در سه نقش اصلی سازمان داد: بازنمایی و اصلاح، تولید و اکتشاف، و یکپارچه‌سازی و هماهنگی. نقش نخست بر دقت، ویرایش، تکرار، مدل‌سازی و ارائۀ تصویری استوار است. نقش دوم با تعریف روابط، قواعد و پارامترها، امکان تولید و بررسی گزینه‌های طراحی را فراهم می‌کند. نقش سوم، عناصر و اطلاعات پروژه را در یک مدل هماهنگ سازمان می‌دهد و استخراج اسناد، تبادل اطلاعات و همکاری میان عوامل پروژه را تسهیل می‌کند. این سه نقش کاملاً منفک نیستند و در قابلیت‌هایی مانند مدل‌سازی سه‌بعدی، اصلاح طرح و دریافت بازخورد با یکدیگر تلاقی دارند. بر این اساس، نقش نرم‌افزار را نمی‌توان صرفاً بر مبنای نام یا گروه ثابت آن تعیین کرد؛ قابلیت فعال‌شده و نحوۀ مداخلۀ آن در فرایند طراحی، مبنای دقیق‌تری برای شناخت نقش نرم‌افزار است. این بازطبقه‌بندی، رابطۀ میان ایده، فرم، اطلاعات و فرایند طراحی را بدون وابستگی به مصداق‌های نرم‌افزاری توضیح می‌دهد.

کلمات کلیدی : نرم‌افزارهای طراحی معماری طراحی دیجیتال قابلیت‌های طراحی طراحی پارامتریک مدل‌سازی اطلاعات ساختمان