بازآفرینی هویت فرهنگی از طریق طراحی داخلی و تغییر کاربری تطبیقی حجره‌های تاریخی: مطالعه موردی سرای کتابفروشان بازار اراک

بازآفرینی هویت فرهنگی از طریق طراحی داخلی و تغییر کاربری تطبیقی حجره‌های تاریخی: مطالعه موردی سرای کتابفروشان بازار اراک

عاطفه آدینه فر1 عرفان مشایخی2

1) استادیار، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، مرکز تحقیقات گردشگری معماری و شهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری داخلی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد اصفهان

کد IOI مقاله : AAHF-ABKGZC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    پژوهش حاضر با هدف بازآفرینی هویت فرهنگی و ارتقای تعاملات اجتماعی از طریق طراحی داخلی یک حجره تاریخی در سرای کتاب‌فروش‌های بازار اراک با کاربری کافه چندمنظوره انجام شده است. رویکرد اصلی پژوهش بر بهره‌گیری از اصول بازاستفاده تطبیقی، حفظ ارزش‌های تاریخی و تقویت نقش فرهنگی فضا استوار است. در این راستا، ضمن بررسی مبانی نظری مرتبط با هویت فرهنگی، تعاملات اجتماعی، بازآفرینی شهری و طراحی داخلی فضاهای تاریخی، نمونه‌های موردی داخلی و خارجی با رویکرد تغییر کاربری بناهای تاریخی به فضاهای فرهنگی و کافه‌های چندمنظوره مورد مطالعه و تحلیل قرار گرفته‌اند. سرای کتاب‌فروش‌های بازار تاریخی اراک به‌عنوان یکی از بخش‌های ارزشمند این مجموعه، با وجود برخورداری از ظرفیت‌های کالبدی، تاریخی و فرهنگی، نیازمند بازتعریف کارکردی متناسب با نیازهای معاصر جامعه است. روش تحقیق از نوع کیفی و کاربردی بوده و اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، اسنادی، مشاهده میدانی و تحلیل نمونه‌های موردی گردآوری شده است. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل توصیفی ـ تحلیلی بررسی شده و شاخص‌های مؤثر بر بازآفرینی هویت فرهنگی و ارتقای تعاملات اجتماعی استخراج گردیده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که حفظ عناصر اصیل معماری، استفاده از مصالح بومی، انعطاف‌پذیری فضایی، ایجاد فضاهای مکث و گفتگو، بهره‌گیری از نمادهای فرهنگی و تلفیق فعالیت‌های فرهنگی با عملکرد کافه، نقش مؤثری در تقویت هویت مکانی و افزایش تعاملات اجتماعی کاربران دارند. بر اساس یافته‌های تحقیق، طراحی یک کافه چندمنظوره در بستر تاریخی بازار اراک می‌تواند ضمن حفظ ارزش‌های کالبدی و فرهنگی بنا، زمینه ارتقای سرزندگی اجتماعی، افزایش حس تعلق مکانی، جذب گردشگران فرهنگی و احیای نقش تاریخی بازار به‌عنوان یک فضای اجتماعی و فرهنگی را فراهم آورد. ازاین‌رو، بهره‌گیری از رویکرد بازاستفاده تطبیقی در طراحی داخلی فضاهای تاریخی می‌تواند به‌عنوان راهکاری مؤثر در حفاظت و احیای میراث معماری و فرهنگی شهرهای تاریخی ایران مورد توجه قرار گیرد.

کلمات کلیدی : حجره کافه ی چند منظوره هویت فرهنگ اراک