مرزهای الگوریتم و توهم کمال: نقد ساختاری محدودیتهای مدلهای مولد تصویر در عکاسی معاصر

مرزهای الگوریتم و توهم کمال: نقد ساختاری محدودیتهای مدلهای مولد تصویر در عکاسی معاصر

محمدرضا صدیق1

1) دانش‌آموخته کارشناسی ارشد عکاسی، دانشکده هنر و معماری، موسسه آموزش عالی نیما، مازندران، ایران.

کد IOI مقاله : AAHF-ABKHAC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    با گسترش سریع مدل‌های هوش مصنوعی مولد در حوزه تولید تصویر، شباهت فزاینده خروجی‌های این سامانه‌ها به تصاویر عکاسانه، این تصور را تقویت کرده است که تولید ماشینی می‌تواند جایگزین فرآیند عکاسی انسانی شود. پژوهش حاضر با طرح مفهوم «توهم کمال الگوریتمیک»، به بررسی انتقادی محدودیت‌های فنی، ساختاری و معرفتی مدل‌های مولد تصویر در نسبت با عکاسی می‌پردازد. مسئله اصلی پژوهش، بررسی شکاف میان توانایی مدل‌های مولد در بازتولید الگوهای بصری و الزامات فیزیکی، فضایی و معنایی نهفته در فرآیند عکاسانه است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی ـ تحلیلی، با بهره‌گیری از مبانی نظری فلسفه رسانه و هنر، مستندات فنی مدل‌های مولد و تحلیل انتقادی نمونه‌هایی از تصاویر تولیدشده توسط سامانه‌هایی مانند میدجرنی و استیبل دیفیوژن انجام شده است. یافته‌های پژوهش، محدودیت‌های مدل‌های مولد تصویر را در پنج حوزه اصلی نشان می‌دهد: نخست، محدودیت در بازنمایی فضایی و هندسی: گسست در روابط میان عناصر تصویر؛ دوم، بحران ثبات و تداوم بصری: هویت سوژه در بازتولیدهای متوالی؛ سوم، غیاب تجربه زیسته و مسئله قصدیت: از بازنمایی عاطفه تا معنای عکاسانه؛ چهارم، محدودیت کنترل‌پذیری: فاصله میان قصد عکاس و خروجی مولد و پنجم، ارجاع‌پذیری و سندیت عکاسانه: تفاوتِ ردّ فیزیکی و ساختِ مولد. بر اساس این یافته‌ها، شباهت بصری خروجی‌های مولد به عکس لزوماً به معنای برخورداری آنها از همان رابطه فیزیکی، معرفتی و پدیدارشناختی با جهان نیست. از این منظر، مسئله اصلی در مقایسه عکاسی و تصویر مولد نه صرفاً کیفیت ظاهری خروجی، بلکه تفاوت در شیوه شکل‌گیری، کنترل، معناپردازی و نسبت آن با واقعیت است.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی مولد مدل‌های مولد تصویر عکاسی معاصر توهم کمال الگوریتمیک واقع‌گرایی و شبیه‌سازی محدودیت‌های ساختاری