بررسی نشانه¬ها و نمادپردازی در زیبایی¬شناسی مکتب هرات

بررسی نشانه¬ها و نمادپردازی در زیبایی¬شناسی مکتب هرات

فاطمه ملکشی1 صباباغچقی2

1) کارشناس ارشد ارتباط تصویری. دانشکده هنر نیشابور. ایران
2) دانشجوی کارشناسی ارتباط تصویری. دانشکده فنی حرفه ای انقلاب اسلامی بجنورد. ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABKHBD
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    مکتب هرات به عنوان یکی از درخشان ترین ادوار هنر ایران، بستری برای تجلی مفاهیم عرفانی، فلسفی و ادبی در قالب نظام های بصری منسجم به شمار می رود. پژوهش حاضر با هدف واکاوی و تبیین نظام نمادین و نشانه‌شناختی در نگارگری مکتب هرات تدوین شده است. بر این اساس، مسئله اصلی پژوهش، کشف چگونگی تبدیل مفاهیم انتزاعی و عالم خیال به کد های بصری و چگونگی سازماندهی آن ها در ساختار نگاره¬ها است. روش تحقیق در این پژوهش » کیفی «و با رویکرد »تحلیلی-توصیفی «است که با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای و تحلیل نشانه شناختی آثار شاخص صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که زیبایی شناسی مکتب هرات، محصول یک نظام نمادین خودآگاه است که در آن هر جزء از نگاره، از رنگ ها و پیکره ها گرفته تا معماری و طبیعت، دارای دلالت های عمیق هستی شناسانه است. نگار گر هراتی با بهره گیری از » نحوِ تصویر «(سازماندهی ترکیب بندی)، متن ادبی را به یک » تأویلِ دیداری «تبدیل میکند که در آن » عالم خیال « به مثابه پل ارتباطی میان عالم مادی و حقیقت قدسی عمل میکند. تحلیل موردی آثار برجسته ای چون » ساختن کاخ خورنق «اثر کمال الدین بهزاد، نشان دهنده آن است که هنرمند بااستفاده از سلسله مراتب فضایی و نماد پردازی رنگ های متعالی، نگاره را به ابزاری برای بیان وحدت در کثرت تبدیل کرده است. در نهایت، این پژوهش اثبات میکند که هنر هرات صرفاٌ بازنمایی زیبایی های ظاهری نیست، بلکه نوعی » زبانِ رمزنگاری شده «است که ناظر را به تامل در مراتب هستی دعوت میکند.

کلمات کلیدی : مکتب هرات زیبایی شناسی نماد پردازی نشانه کماالدین بهزاد