فضای شهری خلاق و کیفیت گذران اوقات فراغت نوجوانان:  تدوین مدلی مفهومی

فضای شهری خلاق و کیفیت گذران اوقات فراغت نوجوانان:  تدوین مدلی مفهومی

الهه روزگاری1 عصمت پای‌کن2

1) دانشجوی طراحی شهری، دانشکده معماری و هنر دانشگاه گیلان
2) استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و هنر دانشگاه گیلان

کد IOI مقاله : AAHF-ABKHHA
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    فضای شهری، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بسترهای زندگی جمعی، در سیر تحول نظری خود از تأکید صرف بر ویژگی‌های کالبدی به سمت توجه به رفتار، عدالت، مشارکت و تجربه ذهنی کاربران حرکت کرده است. نوجوانان، به دلیل ویژگی‌های روانی-اجتماعی خاص این دوره سنی، نیازمند فضاهایی‌اند که همزمان امکان تعامل اجتماعی، خلاقیت و آرامش را برای گذران اوقات فراغت فراهم کنند؛ با این حال، مرور ادبیات نشان می‌دهد نظریه شهر خلاق و نظریه‌های اوقات فراغت، با وجود هم‌پوشانی مفهومی، کمتر در قالب یک مدل رابطه‌ای و با محوریت نوجوانان ترکیب شده‌اند. هدف این مقاله، تدوین چنین مدلی است که با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد اسنادی-کتابخانه‌ای، به تحلیل و تلفیق تطبیقی مبانی نظری مرتبط با کیفیت فضای شهری، شهر خلاق و اوقات فراغت پرداخته است. یافته‌ها در قالب مدلی مفهومی-رابطه‌ای صورت‌بندی شدند که ویژگی‌های روانی-اجتماعی نوجوانی و نیازهای فضایی برخاسته از آن را به‌عنوان پیشایند، ابعاد شش‌گانه فضای شهری خلاق را به‌عنوان متغیر مستقل، الگوهای استفاده نوجوانان از فضا را به‌عنوان متغیر میانجی، و کیفیت گذران اوقات فراغت را به‌عنوان متغیر وابسته در نظر می‌گیرد؛ رابطه‌ای که توسط سازگاری فضای انگاشته‌شده با فضای زیسته تعدیل می‌شود. تحلیل نشان داد اگرچه اغلب مؤلفه‌های متغیر مستقل از هم‌پوشانی دو چارچوب نظری مستقل پشتوانه محکمی دارند، مؤلفه فرهنگی-هویتی ضعیف‌ترین پیوند استخراجی را داراست. این مدل، با صورتبندی علّی و آزمون‌پذیر پیوند میان شهر خلاق و اوقات فراغت نوجوانان، شکافی را در پیشینه پژوهش پر می‌کند و می‌تواند مبنای طراحی فرضیه‌ها و ابزار سنجش در مطالعات تجربی آتی قرار گیرد.

کلمات کلیدی : فضای شهری خلاق کیفیت گذران اوقات فراغت نوجوانان مدل مفهومی رابطه‌ای نظریه شهر خلاق کیفیت فضای شهری