نقش نور روز در ارتقای سلامت ساکنان مجتمع‌های مسکونی کرمان

نقش نور روز در ارتقای سلامت ساکنان مجتمع‌های مسکونی کرمان

داریوش تاج آبادی پور1 مظفر مهاجری2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری دانشگاه شهید باهنر کرمان
2) استادیار دانشکده هنر و معماری دانشگاه شهید باهنر کرمان

کد IOI مقاله : AAHF-ABKHHG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    نور روز یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های محیطی مؤثر بر کیفیت فضاهای مسکونی است که علاوه بر تأمین نیازهای بصری، از طریق سازوکارهای زیستی و روان‌شناختی می‌تواند با سلامت و کیفیت زندگی ساکنان ارتباط داشته باشد. اهمیت این موضوع در مجتمع‌های مسکونی شهر کرمان، با توجه به اقلیم گرم و خشک، تابش خورشیدی قابل توجه و ضرورت کنترل هم‌زمان نور و حرارت، دوچندان است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش نور روز در ارتقای سلامت ساکنان مجتمع‌های مسکونی کرمان و بررسی راهکارهای معماری مؤثر بر تأمین نور طبیعی مطلوب، با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مطالعات اسنادی انجام شده است. در این راستا، مطالعات مرتبط با اثرات زیستی و روانی نور روز، سلامت روان، کیفیت محیط مسکونی و الزامات اقلیمی کرمان بررسی و تحلیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نور روز از طریق تأثیر بر ریتم شبانه‌روزی، ترشح ملاتونین، کیفیت خواب، هوشیاری، ادراک فضا و احساس آسایش، می‌تواند با برخی مؤلفه‌های سلامت جسمی و روانی و شادمانی ساکنان ارتباط داشته باشد. با این حال، در اقلیم گرم و خشک کرمان، افزایش صرف میزان نور طبیعی راهکار مناسبی نیست و لازم است کفایت روشنایی با کنترل خیرگی، تابش مستقیم و بار حرارتی همراه شود. بر این اساس، جهت‌گیری مناسب ساختمان، کنترل نسبت بازشوها، استفاده از سایه‌اندازها، توجه به هندسه و سازمان‌دهی کالبدی و بهره‌گیری از راهکارهای معماری بومی می‌تواند در ایجاد شرایط مطلوب نور روز مؤثر باشد. در مجموع، نور روز در صورت طراحی آگاهانه و اقلیم‌محور، می‌تواند به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های مؤثر بر کیفیت محیط و شرایط مرتبط با سلامت ساکنان مجتمع‌های مسکونی کرمان مورد توجه قرار گیرد.

کلمات کلیدی : مطلوبیت محیطی آسایش بصری طراحی اقلیمی ابعاد سلامت