واکاوی نقش رنگ و نور در ایجاد حس سرزندگی در خانه های سالمندان

واکاوی نقش رنگ و نور در ایجاد حس سرزندگی در خانه های سالمندان

مریم نظری سبزوار1 محمد بهزاد پور2

1) نویسنده اول
2) نویسنده دوم

کد IOI مقاله : AAHF-ABKHHK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    خانه سالمندان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین فضاهای اقامتی و مراقبتی، باید علاوه بر تأمین نیازهای جسمی، پاسخگوی نیازهای روحی و روانی سالمندان نیز باشد. با توجه به مدت‌زمان حضور سالمندان در این فضاها و تأثیرپذیری آنان از محیط پیرامون، کیفیت عناصر کالبدی می‌تواند نقش مهمی در شکل‌گیری تجربه مطلوب از محیط داشته باشد. در این میان، رنگ و نور از جمله مؤلفه‌های مؤثر بر ادراک بصری، احساس، رفتار و کیفیت تجربه فضایی محسوب می‌شوند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش رنگ و نور در ایجاد و تقویت حس سرزندگی در خانه‌های سالمندان انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش این است که رنگ و نور چگونه می‌توانند در ایجاد حس سرزندگی در این فضاها نقش داشته باشند؟ فرضیه پژوهش بر این مبنا استوار است که استفاده مناسب و هدفمند از رنگ و نور، متناسب با نیازهای ادراکی و روانی سالمندان، می‌تواند موجب افزایش شادابی، نشاط و مطلوبیت محیط شود. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد کیفی است و با بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ای، تحلیل محتوای کیفی و مطالعه تطبیقی دو نمونه موردی، شامل خانه سالمندان وایلدرکایسر و هومانیتاس برگوگ، انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که حضور و توزیع مناسب نور طبیعی، کیفیت روشنایی و ارتباط بصری با فضای بیرون، ضمن کاهش یکنواختی، موجب پویایی و بهبود ادراک محیط می‌شود. همچنین انتخاب آگاهانه رنگ، تنوع کنترل‌شده و ترکیب متعادل رنگ‌ها می‌تواند جذابیت، نشاط و مطلوبیت فضا را افزایش دهد؛ در مقابل، استفاده افراطی از رنگ‌های تیره، یکنواخت یا ایجاد خیرگی، کیفیت تجربه محیطی را کاهش می‌دهد. تحلیل یافته‌ها نشان می‌دهد که تأثیر رنگ و نور زمانی مطلوب‌تر است که به‌صورت هماهنگ و متناسب با ویژگی‌های جسمی و روانی سالمندان به‌کار گرفته شوند. در نهایت، نتایج پژوهش ضمن تأیید فرضیه، بیانگر آن است که سرزندگی در خانه سالمندان حاصل تعامل میان کیفیت کالبدی، ادراک محیط و ویژگی‌های روانی کاربران است و طراحی هماهنگ نور و رنگ می‌تواند در ارتقای شادابی، رضایتمندی و کیفیت تجربه سکونت سالمندان مؤثر باشد.

کلمات کلیدی : واژه‌هاي كليدي رنگ نور سرزندگی خانه سالمندان