مسئولیت حقوقی شهرداری‌ها در قبال قصور در سازگاری اقلیمی: مرور انتقادی تکلیف مراقبت در مواجهه با سیلاب شهری و گرمای شدید

مسئولیت حقوقی شهرداری‌ها در قبال قصور در سازگاری اقلیمی: مرور انتقادی تکلیف مراقبت در مواجهه با سیلاب شهری و گرمای شدید

محسن پیران1

1) لیسانس حقوق ثبتی دانشگاه علمی کاربری الوند، کارشناس حقوقی شهرداری

کد IOI مقاله : AAHF-ABKKDG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    تشدید مخاطرات اقلیمی مرز میان «حادثه طبیعی» و «زیان قابل پیشگیری» را در حقوق مسئولیت عمومی با پرسش‌های تازه‌ای روبه‌رو کرده است. هنگامی که احتمال سیلاب شهری یا گرمای شدید بر پایه داده‌های معتبر قابل شناسایی است، شهرداری بر بخشی از عوامل مؤثر بر آسیب اختیار یا کنترل دارد و اقدامات پیشگیرانه متعارفی نیز در دسترس است، این پرسش مطرح می‌شود که خودداری از سازگاری در چه شرایطی از قلمرو تصمیم سیاستی خارج و به قصور حقوقی تبدیل می‌شود. هدف این مقاله تبیین این مرز با تمرکز بر تکلیف مراقبت، قابلیت پیش‌بینی، استاندارد رفتار معقول و رابطه سببیت است. روش پژوهش مرور ساختاریافته–انتقادی حقوقی همراه با سنتز میان‌رشته‌ای ادبیات حقوق عمومی، برنامه‌ریزی شهری، مدیریت سیلاب و سلامت اقلیمی در بازه ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶ است. یافته‌ها نشان می‌دهد مسئولیت ناشی از عدم سازگاری را نمی‌توان به مسئولیت مطلق در برابر هر خسارت اقلیمی فروکاست؛ بلکه شکل‌گیری آن به پیوند میان شناخت خطر، حدود اختیار شهرداری، منبع تکلیف، استاندارد مراقبت اقلیم‌تعدیل‌شده، نقض، سببیت و دفاعیات عمومی بستگی دارد. این پیوند در سیلاب به سبب نقش مستقیم زهکشی، نگهداری و کنترل کاربری زمین عموماً روشن‌تر است، در حالی که در گرمای شدید تکالیف فرایندی، هشداردهی و حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر برجسته‌تر می‌شود. مقاله در پایان «زنجیره مسئولیت سازگاری شهری» را پیشنهاد می‌کند که پاسخگویی را با تناسب، عدالت و یادگیری نهادی پیوند می‌دهد.

کلمات کلیدی : مسئولیت حقوقی شهرداری سازگاری اقلیمی تکلیف مراقبت سیلاب شهری گرمای شدید تقصیر سازمانی