ایوان در معماری ایران: از فضای میانجی تا فضایراهبردی (نمونه موردی: مسجد جامع بابل)

ایوان در معماری ایران: از فضای میانجی تا فضایراهبردی (نمونه موردی: مسجد جامع بابل)

سمیه نوروزی1 ایلیا مرادی2

1) گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران
2) دانشجوی کارشناسی دانشگاه ملی مهارت محمودآباد

کد IOI مقاله : AAHF-ABKKEZ
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    ایوان یکی از عناصر پایدار و چندلایه در معماری ایران است که نقش آن را نمی‌توان به یک پیش‌فضای مسقف یا عنصر تزئینی فروکاست. این عنصر در سیر تاریخی معماری ایران، از الگوهای اولیه در دوران باستان تا شکوفایی در معماری ساسانی و تداوم در معماری اسلامی، همواره نقشی تعیین کننده در رابطه میان فضاهای باز و بسته، خصوصی و عمومی، و درون و برون ایفا کرده است. اهمیت ایوان از آنجا ناشی می شود که این فضا نه تنها پاسخگوی الزامات اقلیمی مانند ایجاد سایه، تعدیل دما و هدایت جریان هوا بوده، بلکه با فراهم کردن امکان مکث، نظاره، تعامل اجتماعی، تدرج فضایی و سازماندهی حریم ها، به کیفیت سکونت و غنای ادراک فضایی نیز یاری رسانده استپژوهش حاضر با روشتوصیفی- تحلیلی، ضمن بازخوانی سیر تاریخی و مبانی نظری ایوان عملکردهای فضایی، اقلیمی، اجتماعی، ادراکی و هویتی آن را بررسی می‌کند و در بخش نمونه موردیمسجد جامع بابل را به‌عنوان نمونه‌ای از معماری مذهبی تحلیل می‌نماید. یافته‌های مطالعات نشان می‌دهد که عملکرد ایوان به عواملی چون جهت‌گیری، عمق، تناسبات، رابطه با حیاط، تابش و جریان هوا وابسته است و اثر آن بر آسایش حرارتی و انرژی قابل اندازه‌گیری بوده است. بر این اساس، مقاله استدلال می‌کند که بازآفرینی ایوان در معماری معاصر باید بر انتقال منطق فضایی آن استوار باشد، نه بازتولید صوری آن.

کلمات کلیدی : ایوان معماری ایرانی فضای میانجی مسجد جامع بابلایوان معماری ایرانی فضای میانجی مسجد جامع بابل