واکاوی انطباق محتوای داستانی هزار و یک شب با ریخت‌شناسی در نسخه مصور مکتب صنیع الملک؛ رویکردی با تکیه بر نظریه‌های ولادیمیر پراپ

واکاوی انطباق محتوای داستانی هزار و یک شب با ریخت‌شناسی در نسخه مصور مکتب صنیع الملک؛ رویکردی با تکیه بر نظریه‌های ولادیمیر پراپ

فاطمه فرازی حقیقی1 شهریار اسدی2 تورنگ چماچم3

1) دانشجوی کارشناسی ارشد ارتباط تصویری، هنر، موسسه آموزش عالی هنر، شیراز، ایران
2) عضو هیات علمی دانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز، ایران
3) مربی، شیراز، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABKZZK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    نسخه‌های مصور هزار و یک شب در دوره قاجار (سفارش ناصرالدین‌شاه به تصویرگری صنیع‌الملک)، از آثار شاخص در پیوند میان ادبیات و نگارگری ایرانی هستند. این پژوهش با هدف واکاوی نسبتِ میان ساختار روایی و بیان بصری، به دنبال پاسخ به این پرسش است که مضامین و شخصیت‌پردازی‌های روایی چگونه در نگاره‌های صنیع‌الملک بازخوانی و بازنمایی شده‌اند. مطالعه حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از الگوی ریخت‌شناسی ولادیمیر پراپ انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی گردآوری و از طریق تحلیل تطبیقی تصاویر با ساختارهای روایی بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که روایت و تصویر در این مجموعه، در مدار «تکرارِ معنادار» و «الگوهای کهن» هم‌سو هستند. این هم‌گراییِ ساختاری، که ریشه در ناخودآگاه جمعی و نگاهی عرفانی به جهان دارد، ضمن بازنمایی مفاهیم پایدار، به یگانگیِ معنایی و جاودانگی هنری در این نسخه منجر شده است.

کلمات کلیدی : ابوالحسن غفاری صنیع الملک داستان هزارویک‌شب دوره قاجار ریخت‌شناسی محتوای داستانی ولادیمیر پراپ