از ادراک محیطی تا حضور اجتماعی: واکاوی نقش معماری و هنر خیابانی در سرزندگی فضاهای شهری

از ادراک محیطی تا حضور اجتماعی: واکاوی نقش معماری و هنر خیابانی در سرزندگی فضاهای شهری

فدرا امینی بدر1

1) استادیار گروه معماری، واحد میانه، دانشگاه آزاداسلامی، میانه، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ACZABC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    سرزندگی فضاهای شهری حاصل تعامل میان ظرفیت‌های کالبدی محیط، ادراک کاربران و رفتارهای اجتماعی آنان است. این پژوهش با رویکرد مروری–تحلیلی و تلفیق مفهومی، نقش مکمل معماری و هنر خیابانی را در شکل‌گیری سرزندگی تبیین می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد معماری از طریق دسترسی، اختلاط کاربری، مقیاس انسانی، جداره فعال و امکانات مکث، ظرفیت کالبدی–عملکردی حضور را فراهم می‌آورد؛ درحالی‌که هنر خیابانی با ایجاد تمایز بصری، برانگیختن عاطفه، بازنمایی روایت‌های محلی و تقویت هویت و تعلق، این ظرفیت را در سطح ادراکی و معنایی فعال می‌سازد. بر این اساس، چارچوب مفهومی پیشنهادی در پنج لایه (محرک‌های محیطی، ارزیابی ادراکی- شناختی، پاسخ عاطفی- معنایی، پاسخ رفتاری- اجتماعی و پیامدهای سرزندگی) سازمان‌دهی شد. کیفیت تجربه محیطی حلقه پیوند دو مسیر کالبدی و ادراکی است و ویژگی کاربران، شرایط زمانی- محیطی، تناسب فرهنگی و کیفیت نگهداری، نتیجه را تعدیل می‌کنند. نتیجه آنکه هنر خیابانی جایگزین کیفیت معماری نیست و سرزندگی پایدار تنها زمانی شکل می‌گیرد که محیط هم‌زمان حضورپذیر، جذاب، امن، معنادار و فراگیر تجربه شود.

کلمات کلیدی : سرزندگی شهری معماری هنر خیابانی ادراک محیطی حضور اجتماعی تعلق به مکان