تحلیل رابطه حرکت و توالی بصری در تجربه فضایی باغ ایرانی

تحلیل رابطه حرکت و توالی بصری در تجربه فضایی باغ ایرانی

مریم ترکی1 آزیتا بلالی اسکویی2

1) کارشناسی ارشد معماری اسلامی
2) استاد

کد IOI مقاله : AAHF-ACZABG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    باغ ایرانی یکی از مهم‌ترین نمونه‌های شکل‌گیری رابطه میان معماری، طبیعت و ادراک انسان از منظر است. اگرچه بخش قابل توجهی از مطالعات باغ ایرانی بر هندسه، چهارقسمتی بودن، آب، محور و نظام کاشت تمرکز داشته‌اند، کیفیت تجربه باغ صرفاً حاصل مشاهده یک تصویر ثابت نیست، بلکه در فرآیند حرکت در فضا و مواجهه تدریجی با مناظر شکل می‌گیرد. در این رویکرد، مسیر حرکتی به‌عنوان عاملی فعال در سازمان‌دهی تجربه بصری باغ مورد توجه قرار می‌گیرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش حرکت در شکل‌گیری توالی دید در باغ ایرانی انجام شده است. روش پژوهش کیفی و توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل منابع مرتبط با معماری منظر، باغ ایرانی و ادراک فضایی گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که محور حرکتی، آب، پوشش گیاهی، کوشک، بازشوها، تغییر میزان پوشیدگی و گشودگی و نقاط مکث، مجموعه‌ای از قاب‌های متوالی را در برابر ناظر ایجاد می‌کنند. بنابراین، منظر باغ ایرانی را می‌توان نه به‌عنوان یک تصویر ثابت، بلکه به‌صورت مجموعه‌ای از چشم‌اندازهای پیوسته دانست که در اثر حرکت ناظر آشکار می‌شوند. بر این اساس، توالی دید در باغ ایرانی از طریق رابطه میان حرکت، محور، پوشیدگی، گشودگی، تمرکز بصری و مکث شکل می‌گیرد و یکی از سازوکارهای مهم تجربه فضایی باغ به شمار می‌رود.

کلمات کلیدی : باغ ایرانی معماری منظر حرکت توالی دید ادراک منظر تجربه فضایی