عدم‌قطعیت در زنجیره ژئوماتیک شهرداری از برداشت تا GeoAI، دوقلوی دیجیتال و تصمیم‌گیری شهری

عدم‌قطعیت در زنجیره ژئوماتیک شهرداری از برداشت تا GeoAI، دوقلوی دیجیتال و تصمیم‌گیری شهری

موسی ساعی1

1) گروه نقشه‌برداری، دانشکده مهندسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ACZADC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    تصمیم‌های شهرداری به زنجیره‌ای از داده‌ها و مدل‌های ژئوماتیکی متکی‌اند که از برداشت زمینی، GNSS، فتوگرامتری، تصاویر ماهواره‌ای و پهپادی آغاز می‌شود و پس از زمین‌مرجع‌سازی، یکپارچه‌سازی پایگاه‌های مکانی، مدل‌سازی، GeoAI و دوقلوی دیجیتال به تصمیم اجرایی می‌رسد. مسئله اساسی آن است که عدم‌قطعیت در این زنجیره غالباً به‌صورت مرحله‌ای سنجیده می‌شود، در حالی که خطای اندازه‌گیری، ابهام معنایی، تغییر مقیاس، ناهم‌زمانی داده‌ها، عدم‌قطعیت مدل و تغییر دامنه می‌توانند در طول زنجیره منتقل یا تقویت شوند. هدف این مقاله، بازتعریف عدم‌قطعیت به‌عنوان ویژگی انتهابه‌انتهای زنجیره ژئوماتیک شهرداری و ارائه چارچوبی برای ردیابی و حکمرانی آن است. مرور حاضر به‌صورت ساختاریافته–انتقادی و با پوشش ادبیات کیفیت داده مکانی، فتوگرامتری، سنجش از دور، GIScience، کمی‌سازی عدم‌قطعیت، GeoAI، ژئوویژوالیزیشن و دوقلوی دیجیتال انجام شده است. سنتز مطالعات نشان می‌دهد که افزایش دقت هندسی یا شاخص‌های عملکرد پیش‌بینی به‌تنهایی معادل افزایش قابلیت اعتماد تصمیم نیست؛ زیرا کالیبراسیون، منشأ داده، تازگی، انتقال‌پذیری، حساسیت تصمیم و پیامد خطا نیز تعیین‌کننده‌اند. بر این اساس، «زنجیره اعتماد ژئوماتیک شهری» پیشنهاد می‌شود که ثبت منشأ عدم‌قطعیت، انتشار مرحله‌ای، کالیبراسیون GeoAI، کنترل وضعیت معرفتی دوقلوی دیجیتال، تحلیل پایداری تصمیم، ارتباط نقش‌محور عدم‌قطعیت و حلقه ممیزی را یکپارچه می‌کند. نتیجه اصلی آن است که شهرداری داده‌محور نه فقط به داده دقیق‌تر، بلکه به زیرساختی نیاز دارد که سطح اعتماد هر تصمیم و منشأ آن را قابل ردیابی کند.

کلمات کلیدی : عدم‌قطعیت مکانی ژئوماتیک شهری کیفیت داده مکانی geoai دوقلوی دیجیتال تصمیم‌گیری مکانی