از سازگاری اقلیمی تا ماندگاری اجتماعی و بازاندیشی عدالت فضایی در برنامه‌ریزی، طراحی و بازآفرینی پایدار شهری

از سازگاری اقلیمی تا ماندگاری اجتماعی و بازاندیشی عدالت فضایی در برنامه‌ریزی، طراحی و بازآفرینی پایدار شهری

یوسف رحمانی1

1) دکتری مکانیزاسیون کشاورزی ازاد تاکستان، پست سازمانی کارشناس عمران

کد IOI مقاله : AAHF-ACZAEC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    تشدید مخاطرات اقلیمی در شهرها، برنامه‌ریزان را به توسعه زیرساخت‌های سبز و آبی، راهکارهای مبتنی بر طبیعت و پروژه‌های بازآفرینی تاب‌آور سوق داده است؛ بااین‌حال، موفقیت فنی این مداخلات الزاماً به عدالت اجتماعی منجر نمی‌شود. هدف این مقاله بازاندیشی رابطه میان سازگاری اقلیمی، عدالت فضایی و ماندگاری اجتماعی و ارائه چارچوبی برای سازگاری بدون جابه‌جایی است. پژوهش به‌صورت مرور انتقادی ساختاریافته و با جست‌وجوی نظام‌مند ادبیات سال‌های 2010 تا 2026 انجام شد. شواهد با تفکیک چهار پیامدِ فشار بازار، تغییر ترکیب اجتماعی، طرد اجتماعی ـ فرهنگی و جابه‌جایی مستقیم سنتز شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که نخست، خطر اقلیمی و دسترسی به منافع محیطی از ابتدا به‌صورت نابرابر توزیع شده است؛ دوم، مداخلات سبز و تاب‌آور در برخی زمینه‌ها با افزایش ارزش مکان و نشانه‌های ژنتریفیکیشن همراه‌اند، اما این رابطه قانون عمومی و یکنواخت نیست؛ سوم، جابه‌جایی مستقیم در مقایسه با شاخص‌های جانشین کمتر اندازه‌گیری شده است؛ و چهارم، حفاظت از مسکن قابل استطاعت، امنیت تصرف، مشارکت مؤثر و پایش طولی باید هم‌زمان با سرمایه‌گذاری اقلیمی فعال شوند. بر مبنای سنتز شواهد، «چارچوب سازگاری اقلیمی ماندگارمحور» پیشنهاد می‌شود که موفقیت پروژه را با دو معیار هم‌زمانِ کاهش مخاطره و حفظ توان ساکنان برای ماندن و بهره‌مندی ارزیابی می‌کند. این چارچوب می‌تواند مبنایی برای پیوند برنامه‌ریزی اقلیمی، طراحی شهری و سیاست مسکن در بازآفرینی پایدار باشد.

کلمات کلیدی : سازگاری اقلیمی عدالت فضایی عدالت اقلیمی ژنتریفیکیشن سبز جابه‌جایی اجتماعی بازآفرینی شهری