معماری بازتولیدی (احیاگر) در روستای قلعه بالا سمنان: حفظ هویت بومی و پایداری زیست محیطی

معماری بازتولیدی (احیاگر) در روستای قلعه بالا سمنان: حفظ هویت بومی و پایداری زیست محیطی

فاطمه محمدی1

1) دانش آموخته کارشناسی معماری گرایش معماری،دانشگاه غیرانتفاعی ایوانکی،سمنان،ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ACZAFH
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    معماری بازتولیدی به‌عنوان رویکردی فراتر از معماری پایدار، با تأکید بر احیای ظرفیت‌های اکولوژیکی، فرهنگی و اجتماعی، به دنبال ایجاد تعامل مثبت میان محیط ساخته‌شده و بستر طبیعی است. روستای قلعه‌بالا در شهرستان شاهرود، به دلیل برخورداری از معماری بومی، استفاده از مصالح محلی و سازگاری با اقلیم گرم و خشک، نمونه‌ای ارزشمند برای ارزیابی قابلیت‌های این رویکرد به شمار می‌رود. هدف این پژوهش، تبیین نقش معماری بازتولیدی در حفظ هویت بومی و ارتقای پایداری زیست‌محیطی روستای قلعه‌بالا و ارائه راهکارهایی برای بازآفرینی پایدار بافت روستایی است. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی انجام شده و داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی، بررسی ویژگی‌های کالبدی و اقلیمی منطقه، تحلیل الگوهای معماری بومی و ارزیابی مؤلفه‌های مؤثر بر پایداری گردآوری و تحلیل شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بهره‌گیری از مصالح بومی، احیای فنون ساخت سنتی، انطباق فرم و سازمان فضایی بناها با شرایط اقلیمی، مدیریت بهینه منابع آب و خاک، و تقویت مشارکت جامعه محلی، مهم‌ترین مؤلفه‌های تحقق معماری بازتولیدی در این روستا هستند. همچنین، تلفیق دانش بومی با راهبردهای نوین طراحی می‌تواند ضمن کاهش اثرات زیست‌محیطی، به حفاظت از هویت تاریخی و فرهنگی، افزایش تاب‌آوری در برابر تغییرات اقلیمی و ارتقای کیفیت محیط زندگی ساکنان منجر شود. در مجموع، یافته‌ها بیانگر آن است که معماری بازتولیدی می‌تواند به‌عنوان چارچوبی کارآمد برای حفاظت، بازآفرینی و توسعه پایدار روستاهای تاریخی مناطق خشک ایران به‌کار گرفته شود و الگویی مؤثر برای ایجاد تعادل میان حفاظت از میراث بومی، نیازهای توسعه و پایداری زیست‌محیطی ارائه دهد.

کلمات کلیدی : معماری بازتولیدی(احیاگر) معماری بومی هویت بومی پایداری زیست محیطی توسعه پایدار روستای قلعه بالا