مرور نظام‌مند بر تأثیر معماری بیوفیلیک بر کیفیت محیط داخلی فضاهای آموزشی (با تأکید بر مؤلفه‌های قابل شبیه‌سازی)

مرور نظام‌مند بر تأثیر معماری بیوفیلیک بر کیفیت محیط داخلی فضاهای آموزشی (با تأکید بر مؤلفه‌های قابل شبیه‌سازی)

سیدمرتضی کاظمی1 تکتم تبریزنیا تبریزی2

1) 1- گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشمر، کاشمر، ایران .
2) 2- دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشمر، ایران.

کد IOI مقاله : AAHF-ACZAKA
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    معماری بیوفیلیک به عنوان رویکردی نوین در طراحی محیط‌های ساخته‌شده، بر پایه نیاز ذاتی انسان به ارتباط با طبیعت استوار است و در سال‌های اخیر مورد توجه پژوهشگران حوزه معماری، روان‌شناسی محیطی و علوم اعصاب قرار گرفته است. کیفیت محیط داخلی فضاهای آموزشی، به‌ویژه مدارس، نقش اساسی در تجربه یادگیری، تمرکز، آسایش و سلامت روان دانش‌آموزان دارد. با وجود پژوهش‌های گسترده در زمینه مبانی نظری و چارچوب‌های طراحی بیوفیلیک، پژوهش‌های کمیِ مبتنی بر شبیه‌سازی که تأثیر مؤلفه‌های بیوفیلیک را بر شاخص‌های قابل‌سنجش محیط داخلی ارزیابی کنند، در ایران بسیار محدود است. مقاله حاضر با هدف مرور نظام‌مند ادبیات نظری و پیشینه پژوهش در حوزه معماری بیوفیلیک و کیفیت محیط داخلی (IEQ) در فضاهای آموزشی تدوین شده است. در این مقاله، ابتدا مفاهیم بنیادین بیوفیلیا و نظریه‌های پشتیبان طراحی بیوفیلیک شامل نظریه بازیابی استرس (اولریش)، نظریه بازیابی توجه (کاپلان)، نظریه چشم‌انداز و پناهگاه (اپلتون) و نظریه دلبستگی به مکان بررسی می‌شوند. سپس چارچوب‌های عملیاتی طراحی بیوفیلیک، به‌ویژه چهارده الگوی تراپین برایت گرین، معرفی و مؤلفه‌های قابل‌شبیه‌سازی شامل نور طبیعی و بازشوها، دید و منظر به طبیعت، تهویه طبیعی، حضور عناصر سبز درونی و مصالح طبیعی تبیین می‌گردند. همچنین شاخص‌های کلیدی کیفیت محیط داخلی شامل آسایش حرارتی (PMV/PPD)، کیفیت هوای داخلی (CO₂)، آسایش بصری (sDA/ASE) و مصرف انرژی مرور شده و ارتباط آن‌ها با مؤلفه‌های بیوفیلیک تشریح می‌شود. یافته‌های مرور پژوهش‌های پیشین نشان می‌دهد که ترکیب طراحی بیوفیلیک با شبیه‌سازی کمی شاخص‌های IEQ در فضاهای آموزشی هنوز محدود است و اغلب پژوهش‌ها به توصیف کیفی اکتفا کرده‌اند. همچنین فقدان پژوهش در اقلیم سرد و نیمه‌خشک ایران و کمّی‌سازی نشدن سناریوهای بیوفیلیک، از خأل‌های تحقیقاتی مهم به‌شمار می‌رود. مقاله حاضر ضمن ارائه چارچوب نظری یکپارچه، بر ضرورت پژوهش‌های آتی با رویکرد شبیه‌سازی کمی و ارائه آستانه‌های عددی برای طراحان مدارس تأکید می‌کند.

کلمات کلیدی : معماری بیوفیلیک کیفیت محیط داخلی شبیه‌سازی انرژی آسایش حرارتی فضاهای آموزشی designbuilder