مرور نظام‌مند بر نقش معماری بیوفیلیک در کاهش مصرف انرژی مجتمع‌های مسکونی (با تأکید بر مؤلفه‌های قابل شبیه‌سازی)

مرور نظام‌مند بر نقش معماری بیوفیلیک در کاهش مصرف انرژی مجتمع‌های مسکونی (با تأکید بر مؤلفه‌های قابل شبیه‌سازی)

سیدمرتضی کاظمی1 محمدرضا عالیشان2

1) 1- گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشمر، کاشمر، ایران .
2) 2- دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشمر، ایران.

کد IOI مقاله : AAHF-ACZAKB
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    افزایش روزافزون مصرف انرژی در بخش ساختمان و پیامدهای زیست‌محیطی ناشی از آن، ضرورت بازنگری در رویکردهای طراحی معماری را بیش از پیش آشکار ساخته است. مجتمع‌های مسکونی به عنوان یکی از کاربری‌های پرمصرف انرژی، نقش قابل‌توجهی در این حوزه ایفا می‌کنند؛ به ویژه در اقلیم‌های سرد و نیمه‌خشک مانند مشهد که تقابل میان نیاز به گرمایش و سرمایش، مدیریت بهینه انرژی را به چالشی اساسی تبدیل کرده است. معماری بیوفیلیک با تأکید بر ارتباط دوباره انسان با طبیعت، پتانسیل بالایی در بهبود عملکرد زیست‌محیطی و کاهش مصرف انرژی ساختمان‌ها دارد. مقاله حاضر با هدف مرور نظام‌مند ادبیات نظری و پیشینه پژوهش در حوزه تأثیر معماری بیوفیلیک بر کاهش مصرف انرژی مجتمع‌های مسکونی تدوین شده است. در این مقاله، ابتدا مبانی نظری معماری بیوفیلیک شامل ریشه‌های مفهومی بیوفیلیا، نظریه‌های پشتیبان (بازیابی استرس اولریش، بازیابی توجه کاپلان، چشم‌انداز و پناهگاه اپلتون، و دلبستگی به مکان)، و چارچوب‌های عملیاتی طراحی بیوفیلیک (به‌ویژه الگوهای چهارده‌گانه تراپین برایت گرین) بررسی می‌شوند. سپس مصرف انرژی در ساختمان‌های اقامتی با تأکید بر وضعیت ایران و عوامل مؤثر بر آن، و راهبردهای کاهش مصرف انرژی (طراحی غیرفعال، سیستم‌های کارآمد، انرژی‌های تجدیدپذیر و بهینه‌سازی رفتاری) تشریح می‌گردد. در ادامه، طراحی پایدار و رابطه آن با معماری بیوفیلیک، و نقش شبیه‌سازی انرژی با نرم‌افزار DesignBuilder در ارزیابی عملکرد انرژی ساختمان‌ها مورد بحث قرار می‌گیرد. یافته‌های مرور پژوهش‌های پیشین نشان می‌دهد که با وجود پژوهش‌های گسترده در حوزه مبانی نظری و کیفی معماری بیوفیلیک، پژوهش‌های کمیِ مبتنی بر شبیه‌سازی که به ارزیابی عددی تأثیر مؤلفه‌های بیوفیلیک بر مصرف انرژی در مجتمع‌های مسکونی بپردازند، در ایران بسیار محدود است. همچنین فقدان تحلیل پارامتریک اثر مستقل هر مؤلفه بیوفیلیک، عدم بررسی جامع اقلیم سرد و نیمه‌خشک مشهد، و نبود دستورالعمل‌های بومی طراحی بیوفیلیک برای اقلیم‌های ایران، از مهم‌ترین خلأهای پژوهشی شناسایی‌شده هستند. مقاله حاضر ضمن ارائه چارچوب نظری یکپارچه، بر ضرورت پژوهش‌های آتی با رویکرد شبیه‌سازی کمی و ارائه راهکارهای عملی برای طراحان و برنامه‌ریزان شهری تأکید می‌کند.

کلمات کلیدی : معماری بیوفیلیک مدیریت مصرف انرژی شبیه‌سازی انرژی مجتمع مسکونی اقلیم سرد و نیمه‌خشک طراحی پایدار designbuilder