نقش فرآیند الگوریتمیک برای یافتن فرم بهینه ساختمان در شهر مشهد با تأکید بر جهت‌گیری توده

نقش فرآیند الگوریتمیک برای یافتن فرم بهینه ساختمان در شهر مشهد با تأکید بر جهت‌گیری توده

شقایق پورجاودانی1 مریم قربان زاده2

1) کارشناس ارشد معماری، گروه معماری، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، خراسان شمالی، ایران
2) 2- استادیار گروه معماری، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، خراسان شمالی، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ACZCCD
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    فرم معماری در تعامل هم‌زمان با نیازهای عملکردی، شرایط اقلیمی، الزامات فنی و اجرایی، کیفیت‌های زیبایی‌شناختی و تجربه روان‌شناختی کاربران شکل می‌گیرد و دستیابی به فرمی که بتواند میان این مؤلفه‌ها تعادل برقرار کند، یکی از چالش‌های مهم طراحی معماری معاصر است. این مسئله در اقلیم سرد و خشک، به‌ویژه در شهر مشهد، به دلیل نوسانات دمایی، تابش قابل‌توجه خورشید، بادهای غالب و شرایط خشکی هوا اهمیت بیشتری می‌یابد. پژوهش حاضر باهدف تبیین نقش فرآیند الگوریتمیک در دستیابی به فرم بهینه، بر شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر شکل‌گیری فرم و بررسی جایگاه جهت‌گیری توده در میان این عوامل تمرکز دارد. در این راستا، پنج گروه اصلی شامل پارامترهای عملکردی، روان‌شناختی، زیبایی‌شناختی، فنی و اجرایی و اقلیمی و زیست‌محیطی مورد بررسی قرارگرفته‌اند. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل و تلفیق مباحث نظری مرتبط با فرم بهینه، طراحی الگوریتمیک و ویژگی‌های اقلیم سرد و خشک و تبیین ارتباط میان آن‌هاست. نتایج نشان می‌دهد که جهت‌گیری توده صرفاً یکی از متغیرهای طراحی نیست، بلکه می‌تواند به‌عنوان عامل سازمان‌دهنده‌ای میان عوامل مختلف عمل کند؛ زیرا بر دریافت تابش، تبادل حرارتی، کیفیت نور طبیعی، نحوه استقرار بازشوها، ارتباط با باد، سازمان فضایی و درنهایت کیفیت ادراکی و فنی بنا اثر می‌گذارد. بر این اساس، فرآیند الگوریتمیک می‌تواند با تبدیل عوامل و محدودیت‌های طراحی به پارامترهای قابل‌بررسی، امکان تولید، ارزیابی و مقایسه گزینه‌های مختلف فرم را فراهم سازد و زمینه دستیابی به فرمی متناسب با شرایط اقلیمی و نیازهای عملکردی ساختمان در شهر مشهد را ایجاد کند.

کلمات کلیدی : فرم بهینه طراحی الگوریتمیک جهت‌گیری توده اقلیم سرد و خشک معماری پارامتریک مشهد