بررسی عناصر شاخص، ساختار کالبدی و تحولات محله علیقلی آقای اصفهان

بررسی عناصر شاخص، ساختار کالبدی و تحولات محله علیقلی آقای اصفهان

مهدی ممتحن1 فهیمه نجفی پور2

1) استادیار دانشکده معماری و هنر
2) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری

کد IOI مقاله : AAHF-ACZCZD
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    در حوزه معماری و طراحی شهری، محله به عنوان یک نظام کالبدی پیچیده، مورد توجه است. محله از عناصر و خدمات شهری تشکیل شده و از اولین عناصری است که شکل دهنده تصویر ذهنی از شهر، در مخاطب است. بنابراین، مطالعه، شناسایی محلات تاریخی شهر و نحوه سازماندهی عناصر آن، تاثیر مستقیمی بر کیفیت زندگی، میزان تعاملات اجتماعی، احساس امنیت و رضایت ساکنان دارد و همینطور آسیب شناسی آن ها می تواند برای باز آفرینی شاخصه های کالبدی و اجتماعی محله های قدیمی، راه گشا باشد. محله علیقلی آقا، یکی از محله های تاریخی شهر اصفهان است. معماری این محله علاوه بر تامین نیازهای عملکردی، نقش مهمی در شکل گیری هویت مکانی، حس تعلق و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان ایفا کرده است‌. هدف این پژوهش بررسی و مرور تحولات، تاریخچه پیدایش و گسترش محله علیقلی آقای اصفهان است. روش پژوهش تحلیلی، توصیفی_تاریخی است و با استفاده از شیوه های گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و میدانی، مشاهده و بررسی کالبد محله و وضع موجود محله علیقلی آقای اصفهان صورت گرفته است. در این پژوهش، ابتدا به معرفی اجمالی محله علیقلی آقای اصفهان، سیر تاریخی و مراتب تکوین آن، موقعیت محله و مرزبندی آن در شهر پرداخته شده و در ادامه به ساختار کالبدی محله و روند شکل گیری آن، همراه را بررسی عناصر تاریخی و شهری و همینطور عناصر شاخص غیر تاریخی و تحولات این محله پرداخته شده است. نتایج برداشت شده از این پژوهش نشان می دهد که محله علیقلی آقا دارای موقعیتی متوازن کننده و تعادل بخش بوده و به عنوان حایل و مفصل میان کالبد قدیم (بافت تاریخی شرقی محور چهار باغ) و کالبد امروز (بافت جدید و معاصر) دارای نقش تاثیر گذار و مهم در مقیاس شهر و سازمان فضایی کالبد آن می باشد و تمامی عناصر تاریخی و الحاقات بعدی آن در راستای رفع نیازهای ساکنین و توسعه محله، به تدریج در دوره های مختلف ساخته شده است. برخی از عناصر تاریخی محله در گذر زمان از بین رفته و یا تغییر کالبری داده اند، اما هسته تاریخی و ساختار سنتی مرکز محله به عنوان یک کانون قوی و ارزشمند کالبدی همچنان پا برجاست و تعاملات اجتماعی، اقتصادی و روزمره ساکنان را تقویت و تداوم می بخشد.

کلمات کلیدی : محله محله علیقلی آقا تحولات محله عناصر شاخص