تحلیل تحول نیازهای فضایی و کیفیت سکونت در گذار از اسکان اضطراری به سکونت موقت میان‌مدت

تحلیل تحول نیازهای فضایی و کیفیت سکونت در گذار از اسکان اضطراری به سکونت موقت میان‌مدت

آرش برجی1 جلال سالک زمان خانی2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد فناوری معماری بیونیک، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز،
2) دکتری معماری، استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز،

کد IOI مقاله : AAHF-ACZCZE
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    اسکان پس از بحران در بسیاری از موارد از یک پاسخ کوتاه‌مدت فراتر می‌رود و با طولانی‌شدن فرایند بازسازی، فضای اضطراری به محیطی برای سکونت موقت میان‌مدت تبدیل می‌شود؛ تغییری که می‌تواند نوع و اولویت نیازهای کاربران را دگرگون سازد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تحول نیازهای فضایی و مؤلفه‌های کیفیت سکونت در گذار از اسکان اضطراری به سکونت موقت میان‌مدت انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت کیفی است و با روش مطالعه اسنادی، تحلیل محتوای کیفی و رویکرد مقایسه‌ای–مرحله‌ای انجام شده است. پس از استخراج و کدگذاری مفاهیم مرتبط با نیازهای کاربران، تغییر جایگاه و اولویت این نیازها در دو وضعیت اسکان اضطراری و سکونت موقت میان‌مدت به‌صورت تطبیقی بررسی شد. یافته‌ها نشان داد که در مرحله اضطراری، حفاظت، امنیت و تأمین نیازهای پایه بالاترین اولویت را دارند؛ اما با تداوم اقامت، انجام فعالیت‌های روزمره، آسایش محیطی، حریم خصوصی و امنیت روانی برجسته‌تر می‌شوند و در ادامه، تعامل اجتماعی، شخصی‌سازی و احساس تعلق نیز نقش بیشتری در کیفیت سکونت پیدا می‌کنند. این تحول به معنای حذف نیازهای مرحله پیشین نیست، بلکه نشان‌دهنده تغییر وزن و جایگاه آن‌ها در طول زمان است. بر این اساس، مدت اقامت را می‌توان عاملی مؤثر در بازتعریف کیفیت فضای سکونت دانست و پاسخ به سکونت موقت میان‌مدت را نیازمند عبور از منطق صرفاً حداقلی سرپناه اضطراری تلقی کرد.

کلمات کلیدی : اسکان اضطراری سکونت موقت میان‌مدت نیازهای فضایی کیفیت سکونت مدت اقامت