بررسی چالش‌های فرونشست زمین ناشی از افت سطح ایستابی چاه‌های آب فضای سبز در دشت شهریار–قدس و راهکارهای مدیریت تقاضا

بررسی چالش‌های فرونشست زمین ناشی از افت سطح ایستابی چاه‌های آب فضای سبز در دشت شهریار–قدس و راهکارهای مدیریت تقاضا

سامره راحتی1

1) Samereh Rahati

کد IOI مقاله : AAHF-ACZDFE
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    پدیده فرونشست زمین در دشت شهریار–قدس به عنوان یکی از بحرانی‌ترین مخاطرات ژئومورفولوژیک و زیست‌محیطی غرب استان تهران، مستقیماً تحت تأثیر تخلیه شدید سفره‌های آب زیرزمینی و افت مستمر سطح ایستابی قرار دارد. برداشت بی‌رویه از چاه‌های عمیق جهت تأمین آب فضای سبز شهری و اراضی کشاورزی، منجر به زوال فشار منافذی، فروریزش متراکم خاک آبرفت و ایجاد شکاف‌های عمیق ساختاری در منطقه شده است. در این پژوهش جامع، با سنتز داده‌های ۱۶ منبع علمی، پژوهشی و پایش‌های ماهواره‌ای تداخل‌سنجی راداری (InSAR/Sentinel-1 و SBAS) و مدلسازی‌های عددی (COMSOL و MODFLOW)، ابعاد بحران و راهکارهای مدیریت تقاضا مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد نرخ فرونشست در پهنه بحرانی دشت به ۱۰ تا ۲۸ سانتی‌متر در سال می‌رسد که با افت سالانه ۰.۵ تا ۱.۵ متری سطح ایستابی همبستگی ۸۹.۴ درصدی دارد. همچنین آنالیز پیزومترها تأخیر زمانی میانگین ۱ ساله میان افت تراز آب و بروز نشست سطحی را اثبات می‌کند. مدلسازی‌های آینده‌پژوهی تا افق ۱۴۱۰ هشدار می‌دهند که تداوم برداشت فعلی، شریان‌های حیاتی نظیر خطوط لوله گاز، خطوط راه‌آهن و زیرساخت‌های شهری قدس و شهریار را با تهدید جدی مواجه خواهد ساخت. در راستای مهار این بحران، راهکارهای عملیاتی مدیریت تقاضا شامل جایگزینی کامل چاه‌های فضای سبز با پساب تصفیه‌شده شهری (فناوری‌های MBR/SBR)، اجرای اصول خشک‌منظری (Xeriscaping)، هوشمندسازی شبکه توزیع و تخصیص حجمی آب ارائه شده است که قادر است تا ۳۹ درصد از کسری تراز آبخوان را جبران نماید.

کلمات کلیدی : فرونشست زمین دشت شهریار قدس افت سطح ایستابی چاه‌های فضای سبز مدیریت تقاضای آب