نقش حمل‌ونقل عمومی در کاهش ازدحام ترافیکی شهرها: یک مطالعه مروری

نقش حمل‌ونقل عمومی در کاهش ازدحام ترافیکی شهرها: یک مطالعه مروری

مریم غفارلوی رائف1

1) کارشناس ارشد مهندسی فضای سبز

کد IOI مقاله : AAHF-ACZDGB
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    ازدحام ترافیکی یکی از پرهزینه‌ترین نارسایی‌های کلان‌شهرهای جهان به شمار می‌رود و توسعه حمل‌ونقل عمومی به‌عنوان مهم‌ترین راهبرد مقابله با آن شناخته می‌شود. پرسش اصلی این مقاله مروری آن است که توسعه سامانه‌های حمل‌ونقل عمومی — مترو، اتوبوس تندرو (BRT) و سیاست‌های مکمل قیمت‌گذاری — تا چه اندازه در کاهش ازدحام ترافیکی و ایجاد تغییر شیوه سفر از خودروی شخصی به سمت سامانه‌های همگانی مؤثر بوده‌اند. روش پژوهش، مرور تحلیلی مطالعات علمی منتشرشده در حوزه حمل‌ونقل عمومی و ازدحام شهری و تحلیل مقایسه‌ای تجربه شهرهای بوگوتا، کوریتیبا، مکزیکوسیتی و تهران است. یافته‌های مرور نشان می‌دهد که اثر حمل‌ونقل عمومی بر ازدحام قابل توجه اما مشروط است: مطالعه تجربی اندرسون (۲۰۱۴) نشان داد توقف خدمات حمل‌ونقل عمومی در لس‌آنجلس تأخیر ترافیکی بزرگراه‌ها را ۴۷ درصد افزایش داد و تجربه سامانه BRT بوگوتا (TransMilenio) زمان متوسط سفر شهروندان را از ۴۸ دقیقه به ۳۱ دقیقه کاهش داد. در مقابل، اثرگذاری این سامانه‌ها به کیفیت خدمات، یکپارچگی تعرفه‌ای، قیمت‌گذاری کارآمد فضای معبر و سیاست‌های مهار استفاده از خودرو وابسته است. همچنین در ایران، با وجود شبکه گسترده متروی تهران و کوریدورهای BRT، سهم حمل‌ونقل عمومی از سفرهای درون‌شهری همچنان کمتر از ظرفیت بالقوه آن است و شکاف میان تأمین ظرفیت و مدیریت تقاضا پابرجاست. بر این اساس، پیشنهادهایی چون توسعه متصل شبکه‌های ریلی، یکپارچه‌سازی تعرفه، کیفیت‌محوری خدمات و قیمت‌گذاری واقعی سفر با خودروی شخصی برای کلان‌شهرهای ایران ارائه می‌شود.

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی حمل‌ونقل عمومی ازدحام ترافیکی شهری تغییر شیوه سفر (modal shift) اتوبوس تندرو (brt) سامانه‌های مترو حرکت پایدار شهری