فراتر از شهر ۱۵ دقیقه‌ای و بازاندیشی عدالت فضایی از رهگذر دسترسی پویا و برنامه‌ریزی شهری مبتنی بر مجاورت

فراتر از شهر ۱۵ دقیقه‌ای و بازاندیشی عدالت فضایی از رهگذر دسترسی پویا و برنامه‌ریزی شهری مبتنی بر مجاورت

پروانه بهرامی1

1) ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری گرایش آمایش سرزمین دانشگاه شهید چمران اهواز

کد IOI مقاله : AAHF-ACZDHK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    شهر ۱۵ دقیقه‌ای طی سال‌های اخیر به یکی از صورت‌بندی‌های اثرگذار برنامه‌ریزی شهری مبتنی بر مجاورت تبدیل شده است؛ بااین‌حال، تقلیل آن به یک آستانه زمانی ثابت می‌تواند تفاوت‌های زمانی، اجتماعی، رفتاری و فضایی دسترسی را پنهان کند. هدف این مقاله بازاندیشی رابطه میان برنامه‌ریزی مبتنی بر مجاورت و عدالت فضایی از منظر دسترسی پویا است. پژوهش با رویکرد مرور دامنه‌ای ساختاریافته و سنتز انتقادی انجام شد و ادبیات مرتبط با شهر ۱۵ و X دقیقه‌ای، جغرافیای زمان، دسترسی زمان‌مند و ادراک‌شده، عدالت حمل‌ونقل، حمل‌ونقل عمومی، حاشیه‌های شهری و ناهمگونی کاربران بررسی گردید. نتایج نشان می‌دهد که عدد ۱۵ دقیقه برای ارتباط سیاستی مفید است، اما به‌تنهایی معیار کافی عدالت نیست؛ زیرا زمان فعالیت خدمات، قابلیت اعتماد شبکه، مد سفر، سن و توان حرکتی، مسئولیت‌های مراقبتی، هزینه و ظرفیت خدمات و موقعیت مرکز یا حاشیه، دسترسی واقعی را تغییر می‌دهند. همچنین میان دسترسی بالقوه، دسترسی تحقق‌یافته در رفتار روزمره و دسترسی ادراک‌شده تفاوت معنادار مفهومی وجود دارد. بر پایه سنتز شواهد، چارچوب «دسترسی پویا و عادلانه مبتنی بر مجاورت» پیشنهاد می‌شود که سیستم فرصت‌ها، شبکه حرکت، زمان، ویژگی‌های فرد و خانوار، زمینه فضایی و سازوکارهای مسکن و حکمرانی را در سه سطح دسترسی بالقوه، تحقق‌یافته و ادراک‌شده تلفیق می‌کند. نتیجه آن است که عدالت در شهر مبتنی بر مجاورت باید با توزیع، کفایت و قابلیت استفاده از دسترسی برای گروه‌های مختلف، در زمان‌ها و مکان‌های متفاوت، ارزیابی شود.

کلمات کلیدی : شهر ۱۵ دقیقه‌ای دسترسی پویا عدالت فضایی برنامه‌ریزی مبتنی بر مجاورت عدالت حمل‌ونقل جغرافیای زمان