شناسایی و تبیین عوامل مرتبط با رضایت دانشجویان از فضای باز و مبلمان دانشگاهی: مرور ساختاریافته و ترکیب مفهومی مطالعات

شناسایی و تبیین عوامل مرتبط با رضایت دانشجویان از فضای باز و مبلمان دانشگاهی: مرور ساختاریافته و ترکیب مفهومی مطالعات

ایمان میرشجاعیان حسینی1 نفیسه موفقی2

1) استادیار گروه معماری، موسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران ، پست
2) دانشجوی کارشناسی معماری موسسه آموزش عالی فردوس مشهد، پست الکترونیکی:

کد IOI مقاله : AAHF-ACZEZG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    فضاهای باز دانشگاهی بخش مهمی از محیط یادگیری، زندگی اجتماعی و تجربه روزمره دانشجویان را تشکیل می‌دهند و می‌توانند برای حرکت، توقف، استراحت، مطالعه، فعالیت‌های گروهی، یادگیری غیررسمی و تعاملات اجتماعی مورد استفاده قرار گیرند. با وجود اهمیت این فضاها، عوامل مرتبط با تجربه و رضایت دانشجویان در مطالعات مختلف با رویکردهای متفاوت بررسی شده و در بسیاری موارد در قالب مجموعه‌ای پراکنده از ویژگی‌های کالبدی، محیطی، عملکردی، رفتاری، اجتماعی و ادراکی ارائه شده‌اند. این مطالعه با هدف شناسایی، مقایسه و سازمان‌دهی این عوامل و ارائه چارچوبی مفهومی برای تبیین رضایت دانشجویان از فضای باز و مبلمان دانشگاهی انجام شده است. روش پژوهش، مرور ساختاریافته و ترکیب مفهومی مطالعات است. در فرایند به‌روزرسانی و بازبینی، منابع علمی و صفحات ناشران و مخازن دانشگاهی قابل ردیابی با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط با فضای باز دانشگاهی، رضایت دانشجویان، یادگیری غیررسمی، تعامل اجتماعی، فضای سبز، مبلمان، نشیمن و آسایش محیطی بررسی شدند. مطالعات بر اساس ارتباط مستقیم موضوعی، کیفیت و قابلیت ردیابی شواهد و قابلیت استفاده در تبیین تجربه کاربران مقایسه شدند. نتیجه ترکیب مفهومی، شناسایی ۲۶ شاخص در پنج حوزه اصلی شامل ویژگی‌های کالبدی ـ فضایی، ویژگی‌های محیطی، مبلمان و قابلیت استفاده، فعالیت و تعامل اجتماعی، و تجربه و پیامدهای ادراکی بود. تحلیل تطبیقی نشان داد که عواملی مانند دسترسی، سازمان فضایی، امکان توقف، نشیمن، سایه، آسایش حرارتی، فضای سبز، امنیت، نگهداری، فعالیت و تعامل اجتماعی در چندین مطالعه با روش‌ها و زمینه‌های متفاوت تکرار شده‌اند. در مقابل، برخی مفاهیم مانند انعطاف‌پذیری عملکردی یا برخی ابعاد تجربه مکانی پشتوانه محدودتری دارند و نیازمند آزمون تجربی بیشتر هستند. بر اساس این شواهد، مدل مفهومی پیشنهادی پژوهش از ویژگی‌های کالبدی، محیطی و مبلمان آغاز می‌شود و از طریق قابلیت استفاده، حضور و فعالیت و تعامل اجتماعی به تجربه محیطی، تعلق و هویت مکانی و در نهایت رضایت دانشجویان مرتبط می‌شود. این مدل یک چارچوب مفهومی پیشنهادی است و نباید به‌عنوان مدل علّی آزمون‌شده یا رتبه‌بندی آماری شاخص‌ها تفسیر شود.

کلمات کلیدی : فضای باز دانشگاهی رضایت دانشجویان مبلمان دانشگاهی کیفیت محیطی تعامل اجتماعی تعلق مکانی