کنترل هوشمند ضوابط شهرسازی و معماری با ادغام BIM، GIS و هوش مصنوعی برای صدور خودکار مجوزهای ساختمانی

کنترل هوشمند ضوابط شهرسازی و معماری با ادغام BIM، GIS و هوش مصنوعی برای صدور خودکار مجوزهای ساختمانی

محمدجواد نیک بخت1

1) کارشناسی ارشد مهندسی معماری دانشگاه آزاد محلات

کد IOI مقاله : AAHF-ACZEZZ
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    صدور مجوز ساختمانی یکی از نقاط تلاقی ضوابط شهرسازی، مقررات معماری، اطلاعات مکانی، مدل طراحی و تصمیم اداری است. اتکای فرایندهای رایج به نقشه‌های دوبعدی، اسناد متنی و تفسیر دستی مقررات، کنترل یکسان و قابل‌ردیابی پرونده‌ها را دشوار می‌کند. هدف این مقاله تبیین ظرفیت و محدودیت‌های ادغام مدل‌سازی اطلاعات ساختمان، سامانه اطلاعات جغرافیایی و هوش مصنوعی برای توسعه کنترل هوشمند ضوابط و صدور مجوز دیجیتال است. پژوهش با روش مرور ساختاریافته ـ انتقادی و با استفاده از منطق PRISMA، ادبیات کنترل خودکار انطباق، GeoBIM، بازنمایی ماشین‌خوان مقررات، پردازش زبان طبیعی، هستی‌شناسی و مدل‌های زبانی بزرگ را سنتز می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد BIM به‌تنهایی برای صدور مجوز کافی نیست؛ زیرا بسیاری از ضوابط به قطعه، پهنه، معبر، حریم و زمینه شهری وابسته‌اند و به GIS نیاز دارند. در سوی دیگر، چالش اصلی اتوماسیون تنها هندسی نیست و رسمی‌سازی متن مقررات، کنترل کیفیت مدل، مدیریت استثنا، نسخه‌بندی قواعد، تبیین تصمیم و مسئولیت حقوقی را نیز دربرمی‌گیرد. روش‌های قاعده‌محور از قابلیت حسابرسی بالایی برخوردارند، در حالی‌که NLP و LLM می‌توانند هزینه استخراج و ساختاربندی مقررات را کاهش دهند؛ بااین‌حال استفاده مستقیم از مدل‌های مولد برای حکم قانونی بدون قواعد صریح و نظارت انسانی قابل اتکا نیست. بر این اساس، چارچوب شش‌لایه «مجوز هوشمند تبیین‌پذیر و انسان‌درحلقه» پیشنهاد می‌شود که داده شهری، BIM، دانش مقرراتی، استدلال چندگانه، حاکمیت و تعامل انسانی را در یک زنجیره قابل‌ردیابی پیوند می‌دهد.

کلمات کلیدی : bim gis geobim کنترل انطباق مجوز دیجیتال هوش مصنوعی