تیپ‌بندی خانه‌های قاجاری درشهر کرمان بر پایه تحلیل حریم‌های فضایی و ساختارفضایی حاکم بر آن‌ها (خانه بانک توکلی،خانه نیک اندیش، خانه اعظمی،خانه موحدی )

تیپ‌بندی خانه‌های قاجاری درشهر کرمان بر پایه تحلیل حریم‌های فضایی و ساختارفضایی حاکم بر آن‌ها (خانه بانک توکلی،خانه نیک اندیش، خانه اعظمی،خانه موحدی )

اسلام گیلانی1 افشین قربانی پارام2 فرامرز حسن پور3

1) گروه معماری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2) گروه معماری، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، دماوند، ایران.
3) دانشیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

کد IOI مقاله : AAHF-ACZGFA
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    معماری مسکونی دوره قاجار در ایران، بازتابی از تعاملات پیچیده میان الزامات اقلیمی، ساختارهای اجتماعی و مؤلفه‌های کالبدی است که سازمان‌دهی فضایی منحصربه‌فردی را در معماری بومی تبیین می‌کند. پژوهش حاضر با هدف گونه‌شناسی (Typology) خانه‌های دوره قاجاری در بافت تاریخی شهر کرمان، بر پایه تحلیل روابط میان حریم‌های فضایی و ساختار فضایی حاکم بر آن‌ها انجام شده است. روش‌شناسی این تحقیق، توصیفی–تحلیلی با رویکردی کیفی و مبتنی بر متدولوژی تحلیل فضایی (Spatial Analysis) است. داده‌های پژوهش از طریق مستندسازی میدانی، برداشت‌های معماری و بررسی اسناد و نقشه‌های تاریخی گردآوری شده و با بهره‌گیری از روش‌های تحلیل توپولوژیک و محاسباتی مورد پردازش قرار گرفته‌اند. در این راستا، چهار نمونه شاخص شامل خانه‌های «بانک توکلی»، «نیک‌اندیش»، «اعظمی» و «موحدی» به عنوان نمونه‌های موردی (Case Studies) مورد واکاوی قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش، ضمن ارائه چارچوبی علمی برای گونه‌شناسی معماری مسکونی قاجاری، الگوهای ساختاری حاکم بر این بناها را جهت بهره‌گیری در مدیریت بافت‌های تاریخی و بازخوانی اصول معماری معاصر با رویکرد بومی، تبیین می‌کند.

کلمات کلیدی : گونه‌شناسی معماری قاجار کرمان حریم‌های فضایی ساختار فضایی تحلیل فضایی