پیاده‌سازی استانداردهای بین‌المللی حسابداری بخش عمومی در شهرداری‌های ایران: مرور نظام‌مند چالش‌ها و ارائه چارچوب بومی همگرایی مرحله‌ای با IPSAS

پیاده‌سازی استانداردهای بین‌المللی حسابداری بخش عمومی در شهرداری‌های ایران: مرور نظام‌مند چالش‌ها و ارائه چارچوب بومی همگرایی مرحله‌ای با IPSAS

سید مرتضی بهشتی1

1) رشته حسابداري - كارشناس حسابداري - دانشگاه آزاد اسلامي واحد خمين - كارشناس نوسازي

کد IOI مقاله : AAHF-ACZGKA
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    گذار از حسابداری نقدی یا شبه‌نقدی به گزارشگری مالی تعهدی مبتنی بر استانداردهای بین‌المللی حسابداری بخش عمومی (IPSAS) صرفاً تغییر روش ثبت رویدادهای مالی نیست، بلکه اصلاحی نهادی است که بودجه، مدیریت دارایی‌ها و بدهی‌ها، کنترل داخلی، حسابرسی و فرایند تصمیم‌گیری را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این مسئله در شهرداری‌ها به دلیل تنوع منابع درآمدی، گستردگی دارایی‌های زیرساختی، ناهمگنی ظرفیت سازمانی و پیوند نزدیک حسابداری با بودجه پیچیده‌تر است. پژوهش حاضر با رویکرد مرور نظام‌مند ساختاریافته و سنتز انتقادی، ادبیات مرتبط با IPSAS، حسابداری تعهدی بخش عمومی و اصلاحات گزارشگری مالی حکومت‌های محلی را بررسی و دلالت‌های آن را برای شهرداری‌های ایران استخراج می‌کند. جست‌وجوی منابع بر بازه ۲۰۱۰ تا سپتامبر ۲۰۲۶، همراه با استفاده محدود از مطالعات کلاسیک، استوار شده است. به دلیل نبود لاگ یکپارچه خروجی همه پایگاه‌ها، تعداد مراحل PRISMA به‌صورت مصنوعی گزارش نشده است. یافته‌ها چالش‌های استقرار را در هفت حوزه به‌هم‌پیوسته شامل سازگاری حقوقی و بودجه‌ای، حکمرانی و تعهد مدیریتی، مسائل فنی حسابداری، زیرساخت داده و فناوری، سرمایه انسانی، مدیریت تغییر و سازوکارهای حسابرسی و پاسخ‌گویی طبقه‌بندی می‌کنند. سنتز شواهد نشان می‌دهد تصویب استاندارد یا تغییر مبنای حسابداری به‌تنهایی تضمین‌کننده شفافیت و کیفیت تصمیم‌گیری نیست. بر همین اساس، چارچوب بومی «همگرایی مرحله‌ای» پیشنهاد می‌شود که از تشخیص آمادگی آغاز شده، از همسوسازی مقررات و معماری داده عبور می‌کند و با پایلوت، توسعه تدریجی، تضمین کیفیت و استفاده مدیریتی تکمیل می‌شود. این چارچوب بر تقدم زیرساخت بر الزام صوری و تناسب مسیر اجرا با سطح بلوغ شهرداری تأکید دارد.

کلمات کلیدی : استانداردهای بین‌المللی حسابداری بخش عمومی ipsas شهرداری حسابداری تعهدی گزارشگری مالی پاسخ‌گویی مالی