مدل‌های پایه چندوجهی در سنجش‌ازدور و توسعه هوشمندی یکپارچه مکانی مبتنی بر داده‌های چندمنبعی

مدل‌های پایه چندوجهی در سنجش‌ازدور و توسعه هوشمندی یکپارچه مکانی مبتنی بر داده‌های چندمنبعی

علی‌اصغر هدائی1

1) استادیار، گروه امداد و نجات، مؤسسه آموزش عالی علمی‌کاربردی هلال ایران، تهران، ایران پست الکترونیکی

کد IOI مقاله : AAHF-ACZGZG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    مدل‌های پایه در مدت کوتاهی از یک راهبرد پیش‌آموزش عمومی در بینایی ماشین به یکی از محورهای اصلی پژوهش در مشاهده زمین تبدیل شده‌اند. با این حال، ناهمگونی ذاتی داده‌های سنجش‌ازدور، شامل تفاوت در فیزیک حسگر، طیف، قدرت تفکیک مکانی، زمان برداشت، پوشش جغرافیایی و اطلاعات معنایی، سبب شده است انتقال مستقیم منطق مدل‌های تک‌مودال به این حوزه کافی نباشد. هدف این مقاله، مرور ساختاریافته تحول مدل‌های پایه چندوجهی سنجش‌ازدور و تبیین نقش آن‌ها در شکل‌گیری «هوشمندی یکپارچه مکانی» مبتنی بر داده‌های چندمنبعی است. پژوهش با طراحی مرور دامنه‌ای ساختاریافته و سنتز انتقادی انجام شد و منابع بالقوه در بازه 2010 تا سپتامبر 2026 از نظر هویت کتابشناختی، سطح دسترسی و رابطه ادعا–منبع بررسی شدند. شواهد نشان می‌دهد تحول حوزه را می‌توان در پنج مسیر مکمل شامل هم‌ترازی چندحسگری، مدل‌سازی چندزمانه و چندمقیاسی، بازنمایی صریح زمینه مکانی، هم‌ترازی تصویر–زبان و معماری‌های any-sensor/any-to-any صورت‌بندی کرد. در عین حال، نتایج benchmarkهای مستقل نشان نمی‌دهد افزایش مقیاس یا تعداد مودالیتی‌ها به‌طور خودکار برتری عمومی ایجاد کند. ناهمگونی benchmarkها، سوگیری جغرافیایی، عدم‌توازن حسگرها، حساسیت به corruption و کمبود ارزیابی missing-modality از محدودیت‌های اصلی‌اند. بر پایه سنتز شواهد، چارچوبی پیشنهاد می‌شود که هوشمندی یکپارچه مکانی را محصول زنجیره ادراک چندحسگری، هم‌ترازی فضایی–زمانی، حفظ بازنمایی مشترک و اختصاصی، grounding معنایی، استدلال و اعتبارسنجی robustness می‌داند.

کلمات کلیدی : مدل پایه سنجش‌ازدور مشاهده زمین چندوجهی geoai هوشمندی مکانی