ارائه مبانی نظری و چارچوب مفهومی مؤلفه‌های طراحی معماری مراکز موسیقی کودکان

ارائه مبانی نظری و چارچوب مفهومی مؤلفه‌های طراحی معماری مراکز موسیقی کودکان

سجر محمدزاده1 سعید نیکزاد2 ربابه علیپور3

1) دکترای معماری
2) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری
3) استادیار و عضو هیات علمی

کد IOI مقاله : AAHF-ACZHEF
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    مراکز موسیقی کودکان به‌عنوان فضاهایی آموزشی، فرهنگی و هنری، نیازمند طراحی معماری متناسب با ویژگی‌های رشدی، ادراکی، جسمانی و اجتماعی کودکان هستند. این فضاها علاوه بر تأمین الزامات اختصاصی فعالیت‌های موسیقایی، باید زمینه‌ای مناسب برای یادگیری، خلاقیت، تعامل اجتماعی، تجربه حسی و رشد همه‌جانبه کودک فراهم آورند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین مؤلفه‌های طراحی معماری مراکز موسیقی کودکان و تدوین چارچوب مفهومی مرتبط انجام شده است. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی بوده و با بهره‌گیری از مطالعات اسنادی، بررسی مبانی نظری، مقایسه اصول طراحی فضای کودک و مراکز موسیقی و تحلیل نمونه‌های داخلی و خارجی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که طراحی معماری این مراکز حاصل تلفیق دو دسته الزامات است: نخست، نیازهای رشدی و محیطی کودکان و دوم، الزامات عملکردی، آکوستیکی و مفهومی فضاهای موسیقایی. بر این اساس، مؤلفه‌هایی همچون ایمنی و سلامت محیطی، مقیاس و ارگونومی کودک، خوانایی و ارتباط فضایی، انعطاف‌پذیری، غنی‌سازی حسی، تعامل اجتماعی، قلمرو شخصی، پیوند با طبیعت، آکوستیک تخصصی و کنترل صدا، تجسم مفاهیم موسیقایی در فرم و فضا، و ایجاد فضاهای اجرا و نمایش شناسایی شدند. همچنین، بررسی عوامل مؤثر بر کیفیت محیط یادگیری، نقش مکان‌یابی، فرم ساختمان، مبلمان، رنگ، نور، صوت، تناسبات فضایی، فضای سبز و فضاهای باز را در ارتقای کیفیت محیط آموزشی مورد تأکید قرار داد. تحلیل نمونه‌های داخلی و خارجی نیز نشان داد که سازماندهی روشن عملکردها، چندعملکردی بودن، فعال‌سازی فضاهای واسط و جمعی، تقویت تعامل اجتماعی، توجه هم‌زمان به آکوستیک و تجربه فضایی و ایجاد ارتباط میان آموزش، اجرا و فعالیت‌های فرهنگی از ویژگی‌های مهم مراکز موسیقی موفق است. در نهایت، چارچوب مفهومی پژوهش بر پایه تعامل میان ویژگی‌های کودک، مفاهیم موسیقی، کیفیت محیط یادگیری و الزامات معماری شکل گرفت و می‌تواند مبنایی برای ارزیابی، استخراج و اولویت‌بندی مؤلفه‌های طراحی مراکز موسیقی کودکان قرار گیرد.

کلمات کلیدی : طراحی معماری محیط های کودکان مرکز موسیقی چارچوب مفهومی