از نور روز تا پاسخ‌های زیستی نور در معماری: مبانی محاسباتی، معیارهای ارزیابی و رویکردهای شبیه‌سازی

از نور روز تا پاسخ‌های زیستی نور در معماری: مبانی محاسباتی، معیارهای ارزیابی و رویکردهای شبیه‌سازی

نیایش روستائی1 ریحانه‌سادات طباطبایی یگانه2 عباس ترکاشوند3

1) دانشجوی کارشناسی ارشد رشته معماری پایدار دانشگاه علم و صنعت ایران
2) استادیار معماری دانشگاه علم و صنعت ایران
3) استادیار معماری دانشگاه علم و صنعت ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ACZZAG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    با گذار معماری به سمت رویکردهای انسان‌محور، ارزیابی نور روز از سنجش صرف کمیت‌های بصری (فوتومتریک) به سمت درک ویژگی‌های طیفی و پاسخ‌های زیستی (فوتوبیولوژیک) حرکت کرده است. اگرچه شبیه‌سازی محاسباتی به ابزاری کلیدی برای این تحلیل‌ها تبدیل شده، اما تنوع بسترهای محاسباتی مانند Radiance،ALFA و Lark و پیچیدگی‌های مرتبط با مدل‌سازی طیفی، انتخاب ابزار مناسب را به چالشی برای پژوهشگران و طراحان تبدیل کرده است. هدف این مقاله، مرور تحلیلی و انتقادیِ مسیرِ شبیه‌سازی نور از مدل‌های فوتومتریک متعارف به ارزیابی‌های طیفی، با تأکید بر قابلیت‌ها و محدودیت‌های عملیاتیِ ابزارهای مذکور است. روش پژوهش بر مرور تحلیلی مبانی محاسباتی، استاندارد CIE S 026/E:2018 و اعتبارسنجی‌های موجود در ادبیات استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که صرف افزایش وضوح طیفی در شبیه‌سازی، ضامن دقت نیست؛ بلکه عملکرد روش‌های محاسباتی به شدت تحت تأثیر سناریوی طراحی، نوع منبع نور، مقیاس زمانی و هدف پژوهش قرار دارد. این مطالعه در نهایت با ارائه یک «چارچوب تصمیم‌محور»، فرآیند انتخاب ابزار را از یک تصمیمِ صرفاً نرم‌افزارمحور به یک انتخاب مبتنی بر «سؤال پژوهش» تغییر می‌دهد. این چارچوب ضمن کمک به ارتقای دقت شبیه‌سازی‌های سلامت‌محور، راهنمایی برای پژوهشگران آتی در انتخاب کارآمدترین مسیر محاسباتی در پروژه‌های معماری انسان‌محور فراهم می‌کند.

کلمات کلیدی : واژه‌هاي كليدي نور روز شبیه‌سازی محاسباتی پاسخ‌های زیستی نور شبیه‌سازی طیفی