تعامل گرافیک و نقاشی در شکل‌گیری زبان انتزاعی هنر نوگرای ایران؛ مطالعه موردی آثار هوشنگ سیحون، محمود جوادی‌پور و مرتضی ممیز

تعامل گرافیک و نقاشی در شکل‌گیری زبان انتزاعی هنر نوگرای ایران؛ مطالعه موردی آثار هوشنگ سیحون، محمود جوادی‌پور و مرتضی ممیز

جواد امین خندقی1 زهرا محمدی2

1) استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران
2) دانشجوی کارشناسی ارشد نقاشی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران

کد IOI مقاله : AAHF-ACZZFF
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    برپایی نخستین بی‌ینال تهران در سال ۱۳۳۷ ه.ش. را می‌توان یکی از نقاط عطف تثبیت هنر نوگرای ایران دانست. در دهه‌های آغازین این جریان، هم‌زمان با گسترش ارتباط هنرمندان ایرانی با تحولات هنر غرب و شکل‌گیری و توسعه گرافیک نوین، تعامل میان زبان بصری گرافیک و نقاشی به یکی از زمینه‌های مهم تحول بیان تجسمی تبدیل شد و در شکل‌گیری گرایش‌های انتزاعی نیز بازتاب یافت. پژوهش حاضر با تمرکز بر آثار هوشنگ سیحون، محمود جوادی‌پور و مرتضی ممیز، به بررسی چگونگی تعامل گرافیک و نقاشی در شکل‌گیری زبان انتزاعی هنر نوگرای ایران می‌پردازد. هدف پژوهش، شناسایی و تحلیل مؤلفه‌های مشترک و متقابل این دو حوزه و تبیین نقش آن‌ها در تحول زبان تجسمی نقاشی نوگرای ایران است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده و داده‌ها با مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی و تحلیل نمونه‌هایی از آثار سه هنرمند گردآوری شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مؤلفه‌هایی همچون ساده‌سازی و تقلیل فرم، تأکید بر خط و سطح، هندسی‌سازی، سازمان‌دهی فشرده ترکیب‌بندی، ریتم بصری و توجه به روابط مثبت و منفی در فضای تصویر، در مرز میان گرافیک و نقاشی شکل گرفته و در تقویت بیان انتزاعی آثار مورد مطالعه نقش داشته‌اند. این تعامل در آثار هر یک از هنرمندان، متناسب با تجربه، زمینه فعالیت و رویکرد شخصی آنان، صورت متفاوتی یافته است. بر این اساس، گرافیک و نقاشی را نمی‌توان در روند تحول هنر نوگرای ایران حوزه‌هایی کاملاً منفک دانست؛ بلکه تعامل میان آن‌ها در شکل‌گیری و گسترش زبان انتزاعی و دگرگونی شیوه‌های بیان تجسمی نقاشی نوگرای ایران مؤثر بوده است.

کلمات کلیدی : گرافیک نقاشی نوگرا هنر انتزاعی هوشنگ سیحون محمود جوادی‌پور مرتضی ممیز