تدوین چارچوب نظری تلفیقی طراحی فضاهای عمومی شهری با رویکرد شهر اسفنجی

تدوین چارچوب نظری تلفیقی طراحی فضاهای عمومی شهری با رویکرد شهر اسفنجی

اسماعیل فریادی1

1) کارشناسی شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ACZZZF
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    فضای عمومی شهری بستر اصلی زندگی جمعی است و کیفیت طراحی آن، افزون بر تأثیر بر تجربه اجتماعی-ادراکی کاربران، با توجه به گسترش سطوح نفوذناپذیر در بافت شهری، بر عملکرد هیدرولوژیک و مدیریت رواناب نیز اثرگذار است. بااین‌حال، دو سنت نظری مرتبط با این دو حوزه—نظریه‌های کیفیت فضای عمومی از یک‌سو و رویکرد شهر اسفنجی و طراحی شهری حساس به آب از سوی دیگر—عمدتاً به‌صورت مستقل توسعه یافته‌اند و در پیشینه بررسی‌شده، چارچوبی یکپارچه برای تلفیق نظام‌مند این دو حوزه در فرایند طراحی فضاهای عمومی شهری مشاهده نشد. پژوهش حاضر با رویکردی نظری-تحلیلی و مبتنی بر مرور نظام‌مند پیشینه، در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه می‌توان معیارها و شاخص‌های مرتبط با کیفیت فضای عمومی شهری و الزامات شهر اسفنجی را برای تدوین یک چارچوب نظری تلفیقی طراحی فضاهای عمومی با رویکرد شهر اسفنجی صورت‌بندی کرد. برای این منظور، ابتدا مبانی نظری کیفیت فضای عمومی شهری، شامل دیدگاه‌های گل، پروژه فضاهای عمومی، کار و همکاران، پارادایم شهر اسفنجی و نظریه چندعملکردی‌بودن به‌عنوان حلقه پیوند میان این دو حوزه بررسی و تحلیل شد. سپس، با شناسایی نقاط هم‌پوشان و سنتز مؤلفه‌های دو حوزه، چارچوب نظری تلفیقی در قالب چهار دسته شاخص شامل کالبدی-عملکردی، زیست‌محیطی-هیدرولوژیک، اجتماعی-ادراکی و مدیریتی-اجرایی صورت‌بندی شد. این دسته‌ها حاصل تلفیق معیارها و الزامات مرتبط با کیفیت فضای عمومی و عملکرد شهر اسفنجی هستند و در قالب شاخص‌های پیشنهادی برای طراحی فضاهای عمومی شهری همساز با آب سازمان‌دهی شده‌اند. چارچوب ارائه‌شده فاقد اعتبارسنجی میدانی است و می‌تواند به‌عنوان مبنایی نظری برای ارزیابی و طراحی فضاهای عمومی شهری با رویکرد شهر اسفنجی در پژوهش‌های آتی مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : فضای عمومی شهری شهر اسفنجی طراحی شهری حساس به آب شاخص تلفیقی چندعملکردی‌بودن