آیین استادی و آداب شاگردپروری در اندیشۀ بدرالدّین جماعه و شهید ثانی با تکیه بر کتاب تذکرۀ السامع و المتکلم فی ادب العالِم و المتعلّم و کتاب مُنیۀالمرید
آیین استادی و آداب شاگردپروری در اندیشۀ بدرالدّین جماعه و شهید ثانی با تکیه بر کتاب تذکرۀ السامع و المتکلم فی ادب العالِم و المتعلّم و کتاب مُنیۀالمرید
فرزین حبیب زاده1 معصومه سعیدی2
1) دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی تهران، ایران -
2) طلبۀ سطح دو مؤسسه آموزش عالی حوزوی زینبیه خواهران، البرز، ایران -
کد IOI مقاله
:
AAZD-AAEGFK
محل انتشار :
شاگردپروری در آیین دین و سبک زندگی نوین(shagrd1.yazd.ac.ir)
چکیده :
تأمل در اندیشه های تربیتی و اخلاقی اندیشمندان مسلمان از آن سنخ مطالعات علمی در دورۀ معاصر است که بررسی و بازخوانی این اندیشه ها ضمن اینکه فواید علمی و دینی فراوانی دربردارد و نگاه عمیق و دقیق این دانشمندان را در حوزۀ اخلاق و تربیت اسلامی نشان می دهد، ما را در شیوۀ تربیت صحیح و سودمند یاری می رساند. دو شخصیت علمی که آراء و اندیشه های تربیتی ایشان در طول تاریخ علوم اسلامی تأثیر بسیاری در مطالعات تربیتی اسلامی داشته و به ویژه در حوزۀ آداب تعلیم و تعلّم و نیز اخلاق معلمی و شاگردپروری، صاحبِ نظر و متخصص هستند، یکی عالم و فقیه برجسته سدۀ هفتم هجری، بدرالدین ابن جماعه و دیگری دانشمندِ فقیه قرن دهم، شهید ثانی است. آراء این دو اندیشمند بزرگ اسلامی در دو کتاب علمی ایشان در حوزۀ تعلیم و تربیت دینی و اخلاق معلمی ارائه شده است. شهید ثانی در کتاب پرمایۀ مُنیَهُ المُرید و ابن جماعه در اثر خود تذکرۀ السامِع و المُتکلّم، از آداب و رفتار متقابل معلم و شاگرد و وظایف هر یک نسبت به یکدیگر به تفصیل سخن گفته اند. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش مطالعه کتابخانه ای و رویکرد تحلیلی ـ توصیفی و مقایسه ای در تحلیل مطالب، ضمن خوانش اثر شهید ثانی و ابن جماعه در این دو اثر که به مسئله آداب شاگردی و معلمی اختصاص دارد، کوششی برای دستیابی پاسخی برای این سه سوال است: 1. شهید ثانی و ابن جماعه، آداب معلم و شاگرد را چگونه مطرح کرده اند؟ 2. مقوله شاگردپروری در اندیشۀ ایشان چگونه دسته بندی و تبیین شده است؟ 3. وجه شباهت و تفاوت مقوله های شاگردپروری از نظر این دو اندیشمند در چیست؟ با مطالعۀ این دو کتاب روشن می شود که شهید ثانی در تألیف اثر خود متأثر از دیدگاه ها و اندیشه های آموزشی ابن جماعه بوده این تأثیر در جای جای کتابش، به ویژه در بخش آداب استادی و شاگردپروری، در ساختار و محتوا به چشم می خورد. شهید ثانی گاه بدون آنکه از ابن جماعه نام ببرد، عین عبارات وی را با عنوان «قیل» یا «بعض العلماء» نقل می کند. همچنین منیه المرید از همان اوان تألیف، منبع بسیاری از آثار پس از خود در این موضوع بوده است.
کلمات کلیدی : اخلاق علمی تعلیم و تربیت شاگردپروری شهید ثانی بدرالدین ابن¬جماعه منیۀ¬المرید تذکرۀ¬السامع و المتکلم