نقش طراحی داخلی و چیدمان فضاهای جمعی در ارتقای فعالیت بدنی و مشارکت اجتماعی سالمندان

نقش طراحی داخلی و چیدمان فضاهای جمعی در ارتقای فعالیت بدنی و مشارکت اجتماعی سالمندان

رها برهمند1 جمیله امینی2 بهزاد فرحمند3

1) استادیار، دانشکده مدیریت، موسسه آموزش عالی الکترونیکی ایرانیان، تهران، ایران.
2) موسس و مدیر ارشد هتل آپارتمان سالمندان انوشه، کرج، ایران.
3) دانش آموخته گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان، کاشان، ایران.

کد IOI مقاله : ABDB-ACAZDH
محل انتشار : کنفرانس بین‌المللی معماری داخلی:تعامل انسان، فضا و محصول(iafdconf.ir)
چکیده :
    فعالیت بدنی و تحرک روزمره، ستون‌های اصلی سالمندی سالم و کیفیت زندگی هستند. با وجود تأکید بر طراحی محیط‌های دوستدار سالمند، بحث‌های پژوهشی عمدتاً بر فضاهای شهری یا استانداردهای کلی متمرکز بوده و نقش فضاهای جمعی داخلی در تسهیل تحرک و تمرین سالمندان در مراکز مراقبتی کمتر مورد تحلیل قرار گرفته است. پژوهش حاضر با همکاری هتل آپارتمان سالمندان انوشه و با هدف تحلیل شواهد موجود درباره ارتباط میان ویژگی‌های محیط داخلی و فرصت‌های تحرک سالمندان انجام شد. این پژوهش به روش مرور روایتی–تحلیلی با جستجو در پایگاه‌های داده معتبر علمی در بازه زمانی ۲۰۱۸–۲۰۲۶ تدوین گردید. مطالعات منتخب بر محورهای چهارگانه ارگونومی و ایمنی، آسایش حسی، پیکربندی و انعطاف‌پذیری، و فضاهای تعامل خرد، بررسی شدند. این مطالعه فاقد مداخلات تجربی بوده و به تحلیل شواهد موجود، پرداخته است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که ویژگی‌های کالبدی، از جمله دسترس‌پذیری، خوانایی مسیرهای حرکتی، تطابق ارگونومیک تجهیزات (مانند صندلی‌ها) و تضادهای حسی، پیش‌زمینه‌های مهمی برای ایجاد استقلال حرکتی هستند. با این‌حال، تحلیل شواهد متناقض، نشان می دهد که طراحی استاندارد به ‌تنهایی تضمین‌کننده فعالیت بدنی نیست. یافته‌های نهایی مؤید آن است که انفعال سالمندان در محیط‌های فعلی، عمدتاً ریشه در عوامل میانجی، نظیر فرهنگ مراقبت، میزان حمایت کارکنان و کمبود فضاهای تعاملی، دارد. طراحی فضاهای جمعی داخلی در مراکز مراقبتی، یک متغیر تعیین‌کننده اما ناکافی برای ارتقای فعالیت بدنی است. پیشنهاد می‌شود برای اثربخشی مداخلات طراحی، رویکرد طراحی هم‌افزا نظیر تلفیق کالبد و تسهیل‌گری اتخاذ گردد. همچنین مطالعات باید به جای تمرکز صرف بر ویژگی‌های ثابت محیطی، بر رفتار واقعی سالمند در محیط‌های تغییریافته و اثر پروتکل‌های سازمانی بر استفاده از فضای جمعی، تمرکز کنند تا بستری برای ارتقای تحرک و مشارکت اجتماعی فراهم آید.

کلمات کلیدی : سالمندی سالم فعالیت بدنی فضاهای جمعی طراحی داخلی محیط مراقبتی تحرک